BOEKEN

BOEK

De eerste zwaluw

De eerste zwaluw

William Maxwell

Het boek is een moderne klassieker, en verschijnt eindelijk ook in Nederlandse vertaling.

De achtjarige Bunny Morison is voortdurend bezig met het ontcijferen van de gesprekken en opmerkingen van de volwassenen om hem heen. De knikjes en stiltes, de zorgelijke lijnen rond de mond van zijn moeder, de proevende blik van zijn vader over diens bril. Waarom zwijgt iedereen angstvallig over de griepepidemie en de zwangerschap van zijn moeder?

William Maxwell tekent een ontroerend portret van een Amerikaans gezin, waarin een bijzondere vrouw de emotionele steunpilaar voor alles en iedereen moet zijn. De in 1937 voor het eerst gepubliceerde roman – een ode aan Maxwells te vroeg overleden moeder – laat zien welke verschrikkingen de verbeelding kan oproepen bij een kind, als de volwassenen liefdevol zwijgen over alles wat dreigend boven hun hoofden hangt. Het boek is een moderne klassieker, en verschijnt eindelijk ook in Nederlandse vertaling.

‘Ik was nog behoorlijk jong toen ik me al bewust werd van de breekbaarheid van het menselijk geluk. Maar voor elke tekortkoming krijgen we altijd iets moois terug.’ – William Maxwell

   

Bunny werd niet direct helemaal wakker. Een geluid (wat, wist hij niet) raakte het oppervlak van zijn slaap en verzonk als een steen. Zijn droom week en liet hem wakker, gestrand op zijn bed, achter. Hij draaide zich hulpeloos om en staarde naar het plafond. De vorige winter was er een leiding gesprongen en nu was daar de omtrek van een geel meer. Terwijl Bunny ernaar keek, werd het meer een vogel met pluimen op zijn kop en uitstaande staartveren. Toen het niet verder veranderde, dwaalden zijn ogen omlaag, via het blauw-witte behang naar het andere bed, waar Robert lag te slapen. Ze bleven even rusten op Roberts halfgeopende mond, op zijn gezicht dat uitdrukkingsloos en leeg was van de slaap.
Het regende.

Buiten gingen takken van de lindeboom omhoog en omlaag in de wind, omhoog en omlaag. En novemberbladeren kwamen naar beneden. Bunny draaide zich om, over het kleine, stugge lijfje van Araminta Culpepper. Omdat hij acht jaar was, en de leeftijd al iets te boven waarop jongens nog geacht worden met poppen te spelen, hing Araminta overdag aan de bedstijl – een Indiaanse papoose met een onverstoorbare uitdrukking op haar gezicht. Maar ’s nachts deelde ze zijn bed met hem. Talloze malen trok hij haar in zijn slaap liefdevol naar zich toe. En als hij te vroeg wakker werd en het nog donker was, dan was zij er. Dan kon hij zijn hand uitsteken en haar aanraken.

Vóór hem – voor Peter Morison, die Bunny werd genoemd – lag de hele tweede zondag van november 1918. Hij ging een beetje verliggen zodat Araminta Culpepper ook wat plek had voor haar hoofd op het kussen. Als het een heldere dag zou zijn, als de lucht blauw was en vol zonlicht, dan zou hij naar zondagsschool moeten en hymnes zingen en misschien hetzelfde oude verhaal moeten aanhoren van Daniël die in de leeuwenkuil werd gegooid, of over Elisa, of over Elia, die in een wagen van vuur naar de hemel ging.

En wat zou er dan van zijn ochtend terechtkomen? Zodra hij thuiskwam en zijn stripverhaal op de grond uitspreidde, waar hij het makkelijk kon bekijken, dan kwam er vast iemand die over hem gebogen uit zou roepen: ‘Goeie hemel, het is veel te mooi weer om binnen te zitten. Waarom ga je niet naar buiten en wat lichaamsbeweging halen?’ En als hij dan net deed alsof hij ging, maar gewoon binnen bleef, dan kwamen ze na een poosje weer. Dan moest hij zijn pet opzetten en zijn wollen jas en wanten aandoen, of hij nu wilde of niet. Dan werd hij het huis uit gejaagd om diep ongelukkig in een bed van bladeren te rollen of te dwalen door de tuin waar nog niets bloeide; waar alleen maar staken stonden en rimpelig gras en de verdorde stengels van zomerbloemen.


Download het fragment als PDF

'Dit boek lezen voelt als een zintuiglijke ervaring. Vooral de beschrijving van de denkwereld van de achtjarige Bunny is bijna tastbaar, brengt je als lezer terug naar je eigen kindertijd. Maar ook de andere delen, gecentreerd rond de dertienjarige Robert en de vader, James Morison, zijn indrukwekkend. Niet negeren.' - Boekhandel Van Der Velde

'De eerste zwaluw is een boek dat je niet vergeet. Het verscheen in 1937, driekwart eeuw geleden, en heeft wat mij betreft nog niets aan kracht en schoonheid ingeboet.' - Athenaeum.nl

'Dit boekje is van grote literaire kwaliteit; tijdloos in de behandelde thema's, terwijl het tevens een indringend beeld schept van de jaren 1918-1919 en de toen spelende zaken. Aangrijpend, subtiel, vederlicht, doordingend, universeel: heel mooi.' - NBD|Biblion

Bespreking op LiterairNederland.nl

Soms gebeurt het dat er ergens onverwacht een pareltje opduikt waarbij je je afvraagt hoe het mogelijk is dat het niet eerder opgemerkt werd.

Bron: LiterairNederland.nl

Recensie op NRCBoeken.nl

De literaire kritiek heeft al gauw de mond vol van de ‘Great American Novel’, het alomvattende boek waarin de condition américaine zo indrukwekkend mogelijk wordt uitgedrukt.

Bron: NRCLux.nl

Bespreking op Athenaeum.nl

William Maxwells De eerste zwaluw (They Came Like Swallows, vertaald door Gerlof Jansen) is wel zo’n boek dat je niet vergeet. Het verscheen in 1937, driekwart eeuw geleden, en heeft wat mij betreft nog niets aan kracht en schoonheid ingeboet.

Bron: Athenaeum.nl

Bespreking op LiterairNederland.nl

Het boek laat op meesterlijke wijze zien, welke verschrikkingen de verbeelding kan oproepen bij een kind, wanneer de volwassenen liefdevol zwijgen over alles wat dreigend boven hun hoofden hangt. We hebben als kind wellicht allemaal van deze momenten gekend.

Bron: LiterairNederland.nl