BOEKEN

BOEK

Buick Rivera

Buick Rivera

Miljenko Jergovic

Het is niet verbazingwekkend dat Jergoviæ overal als groot schrijver wordt geroemd en vergeleken wordt met auteurs als Ian McEwan, John Updike en Nicole Krauss

In wezen kan Hasan tevreden zijn met zijn leventje. Een aantal jaren geleden heeft hij als kersverse Amerikaan afkomstig van de Balkan zijn greencard verkregen, is getrouwd en hij heeft zich gevestigd in Toledo, Oregon. Als hij zijn tijd niet verdrijft met snookeren, poetst en wast en wrijft hij zijn zilveren Buick Rivera, bouwjaar 1963, witte kap en witte biezen op de banden. Terwijl zijn huwelijk al slijtageplekken begint te vertonen, blijft Hasans grote liefde voor de elegante oldtimer onwankelbaar.

Als hij in een dichtgesneeuwde nacht met zijn auto minder elegant in een sloot belandt, krijgt hij hulp van uitgerekend een oud-landgenoot die met vijftienduizend dollar op zak net zijn rijke vrouw in de steek heeft gelaten. Met veel oog voor de komische situatie vertelt Jergoviæ hoe Hasan zich door zijn landgenoot in de positie laat manoeuvreren zijn geliefde Buick aan hem te verkopen. Als beide mannen ten slotte met de meest absurde redeneringen hun eer bewaard hebben maar zonder vrouw en zonder geld hun leeg gereden auto achterlaten, weten wij als lezer: hier is een grote verteller vol compassie voor de door de politiek niet te verleiden mens aan het woord!

Het is niet verbazingwekkend dat Jergoviæ overal als groot schrijver wordt geroemd en vergeleken wordt met auteurs als Ian McEwan, John Updike en Nicole Krauss: zijn blik voor de kleine wereld in de grote is gepassioneerd en verliest het ‘lachen van God’ over ons mensen nooit uit het oog. Hoogste tijd voor ons om hem te ontdekken!

   

De lente is laat in Toledo, Oregon. Hasan Hujdur is al twee uur bezig zijn auto van sneeuw en ijs te ontdoen. Eerst heeft hij weggeveegd wat er gedurende de nacht is gevallen, zomaar met zijn blote handen; zonder angst voor de ijskoude aanrakingen omhelsde hij de sneeuw en schoof die van de motorkap, van de voorruit en het dak, toen liep hij achter de auto om, nog twee, drie keer een armvol en het leek of hij bijna klaar was. Als iemand hem had kunnen zien, maar dat was niet het geval, want wie zou er bij min twintig rondlopen en kijken wat de mensen doen, zou hij hebben gezworen dat die man meer hield van zijn zilveren Buick Rivera, van de eerste serie uit 1963, dan een man gewoonlijk van een auto houdt, dat hij waarschijnlijk geen kinderen had en vast en zeker niet was geboren in Oregon.

Alleen een vreemdeling laat de kou zo onverschillig, en zeker een vreemdeling die uit een ver, wreed land komt, waar lichamen niet gemakkelijk bevriezen en de mensen niet weten wat ziekte is. De dokter dient voor hen alleen om de dood vast te stellen, want hun grootste - eigenlijk enige - angst is levend begraven te worden. In alles - of in de meeste zaken - zou de toevallige toeschouwer, als die er was geweest en had gezien wat er na die omhelzingen volgde, gelijk hebben gehad.

Toen hij de auto dus had ontdaan van de verse sneeuw, begon Hasan Hujdur met waar hij op dit moment nog steeds mee bezig is en wat hem nog minstens een uur zal bezighouden. Voor de auto heeft hij een schapenvel uitgespreid, zoals men oostelijk van Europa gebruikt bij het islamitische gebed, en daarop heeft hij zijn gereedschap neergelegd: twee plastic schopjes met rubberen randen, een groot en een klein, een flesje met een middel om de ruiten te ontdooien, een spray om sloten van ijs te ontdoen, stoffers, rubberen krabbers en spateltjes, een paar plastic priemen waarvan niet duidelijk is waar ze voor dienen, drie met de hand gezoomde lapjes van grove soldatenstof en nog een van zacht hertenleer.

Ten slotte legde hij er een pakje sigaretten met daarop een plastic wegwerpaansteker neer, deed een stap achteruit, controleerde of alles er was en of alles netjes was neergelegd, wreef zich in de handen, meer omdat hij zich verheugde op een lekker karweitje dan vanwege de kou, en toen begon hij. Centimeter voor centimeter haalde hij het ijs eraf, voorzichtig als een archeoloog bij een koninklijke mummie, om geen krassen op de auto te maken. Hij deed dat buitengewoon vaardig, gebruikmakend van al die stuk of twintig gereedschappen die op het schapenvel waren gelegd, om ze daarna op dezelfde plek terug te leggen, erop lettend dat ze schoon waren, zonder een korreltje stof en ijskristallen.

Als hij het niet altijd zo deed, zou het schapenvel allang zwart van het vuil zijn geweest, het zou niet witter zijn dan de sneeuw, alsof het even tevoren uit een reclame voor Sardische kazen was gehaald. Je kon zien dat de man ervaring had; de winters in Oregon zijn lang, en dit was al zijn twintigste; je kon ook zien dat Hasan Hujdur in zijn leven niet al te veel had waar hij zo vrolijk van werd. Hij behoort niet tot die ziekelijk precieze en ordelijke mensen die ieder werk met dezelfde zorg benaderen, want was dat wel zo, dan zou hij nooit klaar zijn, hij zou geen tijd hebben om te slapen en gek worden van een ordelijkheid die helemaal niet paste bij zijn sociale positie. Hij is geen koning en geen edelman, zodat bedienden en hovelingen ervoor kunnen zorgen dat het om hem heen schoon en netjes is.

Maar zelfs al was dat wel het geval, dan was het moeilijk te geloven dat hij iemand zou toestaan dit werk in zijn plaats te doen, hoe lang het ook duurde en hoe vaak het zich ook herhaalde zolang er kou, ijs en sneeuw waren. Maar ieder mens heeft een of twee dingen waarmee hij zo’n relatie heeft en op iedereen wacht ergens zijn Buick Rivera, het kan een auto zijn, een fiets, een vulpen, zelfs een computer, het kan een hond of een paard zijn, iets waarop hij zich zal concentreren en wat hem tot zichzelf zal brengen, hem beter en geduldiger zal maken, alleen is het niet iedereen gegeven dat ding in zijn leven tegen te komen.

Hasan Hujdur moest er een oceaan voor overvaren en, nadat zijn stipendium op was, in vrijgezellenkamertjes en hotels voor hoeren wonen, honderd baantjes hebben voordat iemand geloofde dat hij filmregisseur was; hij moest verhuizen van de ene stad naar de andere en van de ene staat naar de andere, om uiteindelijk aan te komen in Toledo, Oregon, en daar, op de parkeerplaats voor de supermarkt, hem (of misschien haar) te zien, Buick Rivera, schitterend in het augustuslicht zodat het pijn deed aan de ogen. Dat is ’m, als de stenen van Počitelj wanneer de zon hoog aan de hemel staat, dacht hij, ging de supermarkt binnen, zocht de bedrijfsleider, die bood hem aan een proefrit te maken, ‘ik hoef niks uit te proberen,’ zei hij en telde achthonderd dollar neer.

Alleen vreemdelingen beschikken over zoveel contant geld en alleen zij hebben al hun geld op zak. De bedrijfsleider haalde zijn spullen uit de kofferbak, overhandigde Hasan de sleutels en de papieren, waarschuwde hem dat hij op de olie en het water moest letten, nam afscheid van zijn auto en de zaak was beklonken.

Bespreking op Hotel-Boekenlust.nl

Hasan Hujdur leeft al enkele jaren in Toledo, Amerika, nadat hij het door oorlog verscheurde Joegoslavië heeft verlaten.

Bron: Hotel-Boekenlust.nl