Tsjik

Wolfgang Herrndorf

Moeder in de ontwenningskliniek, vader met ‘assistente’ op zakenreis: Maik Klingenberg zal de grote vakantie in zijn eentje doorbrengen bij het zwembad van de villa van zijn ouders. Maar dan duikt Tsjik op.

Tsjik, die eigenlijk Andrej Tsjichatsjow heet, is niet bepaald een toonbeeld van integratie. Hij komt uit een van de aso-torenflats in Berlijn-Hellersdorf en heeft het op de een of andere manier tot het gymnasium weten te schoppen. Hij heeft een lichtblauwe Lada gescoord en daarmee begint een tocht zonder landkaart over het Duitse platteland in hartje zomer. Tsjik wil graag naar Walachije waar zijn opa woont,maar er is in de hele provincie Brandenburg geen enkele wegwijzer naar Walachije te vinden.

Wat volgt, is een reis die zo grotesk, droevig, dramatisch en grappig is dat je geregeld niet meer verder kunt lezen van het lachen, maar evenmin kunt ophouden. In de lege wereld achter Berlijn is blijkbaar niemand echt in vakantiestemming. Niet de knappe Tatjana, op wier verjaardagsfeest zij niet uitgenodigd zijn, niet WO II veteraan Fricke die een uitstekende schutter is, niet de man aan de benzinepomp en helemaal niet het varken op de autosnelweg. Maik vertelt hun vakantieverhaal zonder opsmuk met het temperament van een veertienjarige, argeloos en wereldwijs.

Tsjik is een hartverwarmende en hartverscheurende avonturenroman die maar één nadeel heeft: dat hij maar 256 bladzijden telt en dus veel te snel uit is. Maar zo gaat dat nu eenmaal met verboden tochtjes in een gejatte auto.

1

Eerst is er de geur van bloed en koffie. De koffiemachine staat op tafel en het bloed zit in mijn schoenen. Om eerlijk te zijn, het is niet alleen bloed. Toen de oudste ‘veertien’ zei, heb ik in m’n broek gepist. Ik heb de hele tijd scheef op de kruk gehangen en me niet verroerd. Ik was duizelig. Ik probeerde eruit te zien zoals ik dacht dat Tsjik er waarschijnlijk uit zou zien als iemand ‘veertien’ tegen hem zei, en toen heb ik uit angst in m’n broek gepist. Maik Klingenberg, de held. Daarbij heb ik geen idee waarom ineens die paniek. ’t Was toch de hele tijd duidelijk dat het zo ging aflopen. Tsjik heeft gegarandeerd niet in z’n broek gepist.

Waar is Tsjik trouwens? Op de snelweg zag ik nog hoe hij op één been de bosjes in hinkte, maar ik schat dat ze hem ook te pakken hebben gekregen. Op één been kom je niet ver. Ik kan het de agenten natuurlijk niet vragen. Want, als ze hem niet hebben gezien, dan is het, logisch, beter er helemaal niet over te beginnen. Misschien hebben ze hem wel niet gezien. En van mij zullen ze het zeker niet horen. Al martelen ze me. Hoewel de Duitse politie, geloof ik, niemand mag martelen. Dat mogen ze alleen op tv en in Turkije.

Maar volgezeken en bebloed op het bureau van de snelwegpolitie zitten en vragen over je ouders beantwoorden is ook niet bepaald een doorslaand succes. Misschien zou martelen wel heel aangenaam zijn, dan had ik op z’n minst een reden voor mijn paniek.

Het beste is mond dicht, zei Tsjik. En dat zie ik precies zo. Tenminste, nou het toch allemaal niks meer uitmaakt. En mij maakt het allemaal niks meer uit. Nou ja, bijna allemaal. Tatjana Cosic bijvoorbeeld maakt me natuurlijk wel uit. Hoewel ik nu al behoorlijk lang niet meer aan haar gedacht heb. Maar nu ik hier op die kruk zit en buiten de snelweg voorbijraast en de oudste agent al vijf minuten achter bij de koffiemachine staat, water bijvult, het er weer uitkiept, op het knopje drukt en het apparaat van onder bekijkt, terwijl elke imbeciel kan zien dat de stekker van het verlengsnoer er niet in zit, nu moet ik weer aan Tatjana denken. Want om precies te zijn was ik hier niet geweest als Tatjana er niet geweest was. Hoewel ze met de hele zaak niks te maken heeft. Is het onduidelijk wat ik hier zeg? Ja, jammer dan. Ik probeer het later nog een keer. Tatjana komt in het hele verhaal überhaupt niet voor.

Het mooiste meisje ter wereld komt er niet in voor. Op de hele reis stelde ik me steeds voor dat ze ons kon zien. Hoe we boven het korenveld uit keken. Hoe we met de stapel slangen op de vuilnisbelt stonden als de grootste idioten… Ik beeldde me steeds in dat Tatjana achter ons stond en zag wat wij zagen, en blij was als wij blij waren. Maar nu ben ik blij dat ik het me alleen maar heb ingebeeld.

De agent trekt een groene papieren handdoek uit een handdoekenhouder en geeft die aan mij. Wat moet ik daarmee? De vloer dweilen? Hij pakt met twee vingers zijn neus vast en kijkt me aan. Aha. Neus snuiten. Ik snuit m’n neus, hij glimlacht vriendelijk. Dat met die marteling kan ik wel uit m’n kop zetten. Maar waar moet ik nu met die zakdoek heen? Ik kijk zoekend de vloer rond. Het hele bureau is met grijs linoleum bedekt, net zoals de gangen naar onze gymzaal. Het ruikt ook een beetje zo. Pis, zweet en linoleum. Ik zie Wolkow, onze gymleraar, in trainingspak door de gangen veren, zeventig jaar, afgetraind: omhoog, jongens! Hop hop! Het geluid van zijn zuigende stappen op de vloer, in de verte gegiechel uit de meisjeskleedkamer en Wolkows blik die kant op. Ik zie de hoge ramen, de banken, de ringen aan het plafond, die we nooit gebruikten. Ik zie Natalie en Lena en Kimberley door de zijingang van de zaal komen. En Tatjana in haar groene trainingspak. Ik zie haar wazige spiegelbeeld op de vloer van de zaal, de glitterbroeken die de meisjes tegenwoordig altijd dragen, de bovenstukjes. En dat de laatste tijd de helft in dikke wollen truien gymt, en minstens drie hebben altijd een doktersverklaring. Hagecius Lyceum Berlijn, tweede klas.

‘Ik dacht vijftien?’ zeg ik en de agent schudt zijn hoofd.
‘Nee, veertien. Veertien. Hoe staat het met de koffie, Horst?’
‘Koffie is kapot,’ zegt Horst.
Ik wil mijn advocaat spreken.

'Tsjik van Wolfgang Herrndorf heeft me ingepakt, en wel helemaal. Een leeservaring die mij herinnert aan de gretigheid waarmee ik op mijn twintigste De vanger in het koren van J. D. Salinger heb gelezen, en hoe de vertelstem uit Buzz Aldrin, waar ben je gebleven? van Johan Harstad me een paar jaar geleden heeft meegevoerd. Toevallig twee verhalen over een tocht die iemands leven heeft veranderd. Herrndorf schrijft heel filmisch en met pit en humor. Hij verrast met prachtige beelden, die hij hier en daar haast achteloos tussen het eigenwijze taalgebruik van Maik laat vallen.' - Bart Moeyaert

'Herrndorf zet uitermate geloofwaardig de gedachtenwereld van veertienjarigen neer, zonder te vervallen in het overmatig gebruik van jeugdtaal of grofheid. Zijn stijl is fris en mede door de korte hoofdstukken heeft het boek veel vaart. Tsjik heeft een hoog in-één-ruk-uitgelezen-gehalte.' - Nu.nl *****

‘Deze hilarische roman is om twee redenen opmerkelijk. De auteur Wolfgang Herrndorf, dertig jaar ouder dan zijn jeugdige hoofdpersonen, heeft zich opvallend goed verplaatst in hun denkwereld en taal. Het slot is even dwaas als ontroerend.’ – de Volkskrant *****

'Tsjik van Wolfgang Herrndorf leest als een achtbaan; de auteur gooit je als lezer middenin het verhaal en vertelt het met zo’n vaart, dat je hem amper bijbenen kan. De korte hoofdstukken smaken al snel naar meer en als je de 255 bladzijden gelezen hebt, moet je werkelijk even op adem komen van deze waanzinnige rit. Maar het zijn niet alleen de maffe avonturen van de jongens die van Tsjik zo’n ontzettend goed boek maken. Wolfgang Herrndorf weet twee uiterst geloofwaardige veertienjarigen neer te zetten met al de onzekerheden die de leeftijd met zich meebrengt. En ondanks hun excentriciteiten sluit je Maik en Tsjik meteen in je hart.' - Young-Adults.nl *****

'Een road-novel van de allerbeste soort. Met een enorme vaart, die het genre past, reis je mee met tegenpolen Maik Klingenberg en Andrej Tsjichatsjow, alias Tsjik, in een oude Lada, richting oost, de horizon tegemoet. De meest onwaarschijnlijke, hilarische avonturen volgen elkaar in korte flitsende hoofdstukken op. En ondertussen groeit een bijzondere jongensvriendschap, die dankzij de sterke psychologische karakterisering compleet aannemelijk wordt gemaakt. Wat de zoveelste roadtrip in de adolescentenliteratuur had kunnen worden, krijgt bij Herrndorf een geheel eigen invulling. Met veel mooie beelden, scherpzinnige opmerkingen en een tragikomische ondertoon, die het leven van adolescenten past.' - jury Dioraphte Jongeren Literatuurprijs

'Liefhebbers van Joe Speedboot en Boven is het stil opgelet! Herrndorf schrijft in een up tempo jongerentaal die nergens ongeloofwaardig wordt. De gedetailleerde observaties van de tiener zijn origineel, komisch en ontroerend. In al zijn eenvoud is Tsjik gewoon erg goed gelukt.' - VPRO Gids

'Een road novel van de allerbeste soort. Herrndorf betrapt je met dit puberperspectief op heel wat vooroordelen, en neemt ze zo weg. Dat maakt lezen van dit boek bijna louterend.' - De Morgen

'In al zijn ongecompliceerdheid een hartverwarmend boek' - Het Parool

'Wat de geestig beschreven voorvallen en de karikaturen van de onvermijdelijke gezagsdragers in de ontknoping naar een literair niveau tilt is de genuanceerd vertelde ontwikkeling van Maik. Van een bange scholier die zichzelf als loser betitelde is hij uitgegroeid tot iemand die voor zijn gevoelens durft uit te komen.' - 8weekly.nl ****

'Een doldwaas avontuur met veel bizarre ontmoetingen, maar ook met veel zintuiglijke ontmoetingen. Het boek is heel filmisch en geschreven in korte zinnen korte hoofdstukken. Dat geeft het enorm veel vaart.' - Mieke van der Weij voor Miekesleesclub.nl in NCRV Gids ***

'Hilarisch en ontroerend. Dat is Tsjik, een roadtrip door Duitsland van twee losers van veertien. Smakelijk opgediend door Wolfgang Herrndorf.' - JongerenLiteratuurplein.nl

'Alles gevangen in de kernachtige taal van Herrndorf, die nergens sentimenteel of juist overdreven grof wordt. Geen pseudopuberhiphoptaal, die niet bij Maik zou passen. Misschien dat Herrndorf zijn hersenellende van zich heeft afgeschreven, maar dat zal de lezer worst wezen. Het levert een euforische avonturenroman op, vol onweerstaanbare komische momenten.' - De Pers

'Ik denk dat dit een ideaal vakantieboek is voor jongeren tussen de dertien en zestien jaar, maar ook op latere leeftijd is Tsjik een fijn tussendoortje.' - Scholieren.com

'Het is opmerkelijk hoe aanstekelijk Wolfgang Herrndorf dit verhaal vertelt. Hij legt een hoog tempo in zijn boek, waardoor Tsjik uitgelezen was voordat we er erg in hadden. Tsjik en Maik zijn een onwaarschijnlijk maar hartverwarmend duo. Met Tsjik hebben wij een getalenteerde auteur ontdekt die schaamteloos positief proza schrijft. Verrassend talent uit Duitsland, zo vaak komen wij het — in vertaling alleszins — niet tegen.' - Goddeau.com

‘Een geweldige ervaring om dit boek te lezen. U moet dit boek gewoon lezen, over je heen laten komen en ik kan het zeer bij u aanbevelen.’ – Hein van Kemenade, Boekhandel van Kemenade en Hollaers

'De dialogen zijn een prachtmix van humor en melancholie – je bent veertien en je weet niet wat je wilt. Het boek is met vaart geschreven, precies zoals bij deze doelgroep hoort. Als lezer kan je niet anders dan door dit avontuur meegesleept worden en hopen op een goede afloop. Een perfecte leeservaring voor de jeugd van acht tot tachtig!' - Boekhandel Den Boer

‘Een lief en geweldig verhaal om te koesteren dus. Laat dit boek in Nederland ook maar ontdekt worden.’ – Bilthovense Boekhandel

'Het boek is bejubeld in Duitsland, staat daar al een jaar op de bestsellerlijsten en is bekroond met de Clemens Brentano Preis. Er is niets wat soortgelijke resultaten in Nederland tegenhoudt.' - Boekhandel Pantheon

''Grotesk, droevig, dramatisch en grappig' staat op de achterflap van het boek. Dat klopt, en voeg er 'ontroerend' aan toe. Een bijzonder boek.' - Duitsland Magazine

‘Ook over vijftig jaar zullen we deze roman nog steeds willen lezen. Maar het is beter er meteen aan te beginnen.’ – Nürnberger Nachrichten

‘Je zou als lezer heel lang over deze roman willen doen om te voorkomen dat je het boek ooit uit krijgt. Het brengt je terug naar die zomer toen je zelf veertien was.’ – Frankfurter Allgemeine Zeitung

‘Bij het lezen van Tsjik schiet je geregeld in de lach, maar even vaak raak je ontroerd, soms zelfs in tranen. Tsjik is een boek waarvan je als volwassene heel blij wordt, terwijl het ook een geweldig cadeau is voor de leeftijdgenoten van de hoofdpersoon.’ – Süddeutsche Zeitung

‘Zijn lofzang op jong zijn, vriendschap, liefde en het leven getuigt tevens van grote weemoed en droefenis, en dat maakt dat deze roman van buitengewoon hoog niveau is.’ – Die Zeit

‘Laat je door Tsjik vertederen, opvrolijken, gelukkig maken.’ – DieWelt

‘Dit is literatuur die blijft.’– Jury Clemens Brentano Preis 2011

'Een prachtig jongerenboek, nu al een enorme bestseller in Duitsland, dat ook grote groepen volwassenen zal fascineren. Een absolute aanrader.' - NBD|Biblion

@Trojetweet Het Paard van Troje
'Hij is onaangepast, zijn integratie is niet helemaal gelukt, hij is een tikje asociaal - maar hij is leuk! Lees #Tsjik.'

@DeNweBoekhandel De Nieuwe Boekhandel
'Tsjik is binnen! Bart zegt: übermelig, voor pubers en iedereen, voor lezers van The Catcher in the Rye en Joe Speedboot. Jammer dat we gesloten zijn op maandag, anders zou ik de hele dag Tsjik verkopen! Wat een heerlijk boek!'

@BoekhandelSprey Boekhandel Sprey
'Wat is #Tsjik van Wolfgang Herrndorf een lekker boek! Ontwapenend, positief, ontroerend. Reis mee naar Walachije! Ook heel fijn voor 15+.'

Vermelding op Jongerenliteratuurplein.nl

Komende donderdag, 19 april, worden de winnaars van de Dioraphte Jongerenliteratuur Prijs (DJP) bekendgemaakt. We laten de genomineerde boeken nog eens de revue passeren. Vandaag Tsjik van Wolfgang Hernndorf en vertaald door Pauline de Bok.

Interview met vertaalster Pauline de Bok

Komende donderdag, 19 april, wordt bekendgemaakt wie de winnaars zijn van de Dioraphte Jongerenliteratuur Prijs (DJP). Vanaf nu stellen we dagelijks een kanshebber aan je voor. Vandaag vertaalster Pauline de Bok.

Recensie op Young-Adults.nl

Tsjik van Wolfgang Herrndorf leest als een achtbaan; de auteur gooit je als lezer middenin het verhaal en vertelt het met zo’n vaart, dat je hem amper bijbenen kan. De korte hoofdstukken smaken al snel naar meer en als je de 255 bladzijden gelezen hebt, moet je werkelijk even op adem komen van deze waanzinnige rit. Maar het zijn niet alleen de maffe avonturen van de jongens die van Tsjik zo’n ontzettend goed boek maken. Wolfgang Herrndorf weet twee uiterst geloofwaardige veertienjarigen neer te zetten met al de onzekerheden die de leeftijd met zich meebrengt. En ondanks hun excentriciteiten sluit je Maik en Tsjik meteen in je hart.

Recensie in de Volkskrant

Deze hilarische roman, over twee Berlijnse tieners die met een gestolen auto door Oost-Duitsland crossen, is om twee redenen opmerkelijk. Herrndorf, dertig jaar ouder dan zijn jeugdige hoofdpersonen, heeft zich opvallend goed verplaatst in hun denkwereld en taal.

Bespreking op Goddeau.com

Het is opmerkelijk hoe aanstekelijk Wolfgang Herrndorf dit verhaal vertelt. Hij legt een hoog tempo in zijn boek, waardoor Tsjik uitgelezen was voordat we er erg in hadden. Tsjik en Maik zijn een onwaarschijnlijk maar hartverwarmend duo.

Tsjik op Young-Adults.nl

Moeder in de ontwenningskliniek, vader met ‘assistente’ op zakenreis: Maik Klingenberg zal de grote vakantie in zijn eentje doorbrengen bij het zwembad van de villa van zijn ouders. Maar dan duikt Tsjik op. Tsjik, die eigenlijk Andrej Tsjichatsjow heet, is niet bepaald een toonbeeld van integratie.

Bespreking op 8weekly.nl

Wat de geestig beschreven voorvallen en de karikaturen van de onvermijdelijke gezagsdragers in de ontknoping naar een literair niveau tilt is de genuanceerd vertelde ontwikkeling van Maik. Van een bange scholier die zichzelf als loser betitelde is hij uitgegroeid tot iemand die voor zijn gevoelens durft uit te komen.

Fragment op Athenaeum.nl

Het is december, dus blikken we terug. Bijvoorbeeld naar Wolfgang Herrndorfs Tsjik (Tschick, vertaald door Pauline de Bok), dat een van de beste romans van 2011 is volgens onze boekverkopers.

Artikel in De Pers

Alles gevangen in de kernachtige taal van Herrndorf, die nergens sentimenteel of juist overdreven grof wordt. Geen pseudopuberhiphoptaal, die niet bij Maik zou passen. Misschien dat Herrndorf zijn hersenellende van zich heeft afgeschreven, maar dat zal de lezer worst wezen. Het levert een euforische avonturenroman op, vol onweerstaanbare komische momenten.

Recensie door Boekhandel Den Boer

De dialogen zijn een prachtmix van humor en melancholie – je bent veertien en je weet niet wat je wilt. Het boek is met vaart geschreven, precies zoals bij deze doelgroep hoort. Niks twijfelen, gewoon doen en niet nadenken over consequenties. Als lezer kan je niet anders dan door dit avontuur meegesleept worden en hopen op een goede afloop. Een perfecte leeservaring voor de jeugd van acht tot tachtig!

Bespreking op de website van Bibliotheken Zuid-Friesland

Je bent een geluksvogel, ik heb dit boek uit en jij kan het nog gaan lezen.

Bespreking op LiterairNederland.nl

Herrndorf heeft ons dan al zo genadeloos vermaakt dat het boek niet meer stuk kan.

Bespreking door Bart Moeyaert

Een leeservaring die mij herinnert aan de gretigheid waarmee ik op mijn twintigste De vanger in het koren van J. D. Salinger heb gelezen, en hoe de vertelstem uit Buzz Aldrin, waar ben je gebleven? van Johan Harstad me een paar jaar geleden heeft meegevoerd.

Vermelding in de Boekenkrant

Eerst is er de geur van bloed en koffie. De koffiemachine staat op tafel en het bloed zit in mijn schoenen. Om eerlijk te zijn, het is niet alleen bloed. Toen de oudste ‘veertien’ zei, heb ik in m’n broek gepist.

Bespreking door de Leesfabriek

Ga dus mee op avontuur met Maik en Tsjik en laat je verrassen door deze heerlijke roman. Een aanrader!

Vermelding in de NCRV Gids

Het huwelijk van zijn vader en moeder ligt aan scherven. Zijn vader is failliet en zijn moeder is aan de drank. Hij is verliefd op het mooiste meisje van de klas, maar zij ziet hem niet staan. Maar aan het begin van de zomervakantie verschijnt zijn onaangepaste klasgenoot Tsjik in zijn tuin. Samen gaan ze op reis in een gammele Lada.

Bespreking door Boekhandel Den Boer

Een perfecte leeservaring voor de jeugd van acht tot tachtig!

Tsjik op Watleesjij.nu

Een lief en geweldig verhaal om te koesteren dus. Laat dit boek in Nederland ook maar ontdekt worden.

Boekverslag op Scholieren.com

Ik denk dat dit een ideaal vakantieboek is voor jongeren tussen de dertien en zestien jaar, maar ook op latere leeftijd is Tsjik een fijn tussendoortje.

Bespreking op TheSword.nl

Tsjik is een Thelma and Louise met twee 14 jarige jongens in de hoofdrol, Tsjik en Maik. Het is een heerlijk boek dat leest als een trein en dat inderdaad veel te kort aandoet.

Bespreking door Boekhandel van Kemenade en Hollaers

Een geweldige ervaring om dit boek te lezen. U moet dit boek gewoon lezen, over je heen laten komen en ik kan het zeer bij u aanbevelen.

Recensie op Nu.nl

Na 255 pagina’s is het gedaan. Aan de ene kant jammer dat het boek uit is, aan de andere kant is het natuurlijk een geweldig compliment als men langer met Maik en Tsjik op reis had gewild.

Bespreking in Tros Nieuwsshow

Tsjik is een hartverwarmende en hartverscheurende avonturenroman die maar één nadeel heeft: dat hij maar 256 bladzijden telt en dus veel te snel uit is. Maar zo gaat dat nu eenmaal met verboden tochtjes in een gejatte auto.

Leestip op Jongeren Literatuurplein

Hilarisch en ontroerend. Dat is Tsjik, een roadtrip door Duitsland van twee losers van veertien. Smakelijk opgediend door Wolfgang Herrndorf.