BOEKEN

BOEK

De beslissing

De beslissing

Britta Böhler

Schrijft Thomas Mann een pittige aanklacht tegen het naziregime in de Zwitserse krant? De Nobelprijswinnaar aarzelt of hij een open brief moet publiceren, en daar heeft hij alle redenen voor.

Zürich, 1936. Wat een teleurstelling, de hoofdredacteur was er niet! Hij moest zijn open brief aan diens assistent overhandigen. Als Thomas Mann het gebouw van de Neue Zürcher Zeitung verlaat, beginnen ernstige twijfels hem te plagen. Was zijn aanklacht niet te onbezonnen, te voorbarig? Wat als die brief verkeerd uitpakt?

Zijn boeken zullen verboden en misschien zelfs verbrand worden, de Gestapo zal zijn Joodse uitgever in Berlijn nog meer onder druk zetten, zijn huis in München zorgvuldig doorzoeken en manuscripten en zijn archief in beslag nemen.

Vrienden hebben hem al gewaarschuwd om in godsnaam niet terug te keren uit zijn Zwitserse ballingschap. Het gevaar dat de nazi’s hem oppakken en verhoren is te groot, hun woede over zijn essay over Richard Wagner mateloos.

De Nobelprijswinnaar wordt verscheurd door angsten en twijfels. Hij heeft al weken niets meer geschreven, zijn inkomsten uit Duitsland zijn onzeker. Zijn kinderen Klaus en Erika zetten hem onder druk om zich eindelijk uit te spreken tegen de nazi’s. Hoe langer hij over zijn situatie nadenkt, hoe meer hij beseft dat hij voor een keuze tussen twee kwaden staat. Linksom of rechtsom – hij moet een beslissing nemen. Ook al zijn de consequenties voor hem, zijn familie en vooral zijn werk onvoorspelbaar.

Ook leverbaar als eboek

www.debeslissing.nl

   

Eindelijk! Na drie jaar aarzelen heeft hij gedaan wat gedaan moest worden. Hij hangt zijn wandelstok over zijn arm en loopt langzaam de brede trap af. Maandag zal de brief in de krant staan. Een openbare afwijzing van het regime, en ook van Duitsland. Erika zal trots op hem zijn, trots dat de tovenaar zich goed van zijn taak heeft gekweten. Hij heeft zijn geweten en zijn overtuiging laten spreken, de diepe overtuiging – zo staat het in de brief – dat uit het tegenwoordige Duitse regime niets goeds kan voortkomen, voor Duitsland niet en ook niet voor de wereld.

Twee redacteuren komen hem haast rennend tegemoet, ze nemen de trap met twee treden tegelijk. De jongste van de twee heeft een potlood achter zijn oor, zijn pak is verkreukeld en zijn das zit scheef. Wild gebarend praat hij op zijn oudere collega in. De twee lopen vlak langs hem heen, de jongste raakt bijna zijn elleboog; ze ruiken naar vochtig papier.

Hij heeft dorst, zijn mond is uitgedroogd. Ze hadden hem op de redactie toch minstens een kopje thee kunnen aanbieden. Hij blijft een ogenblik staan. Zal hij teruggaan en om een glas water vragen? Hij kijkt op de staande klok in de entreehal. Nee, hij moet niet nog meer tijd verdoen. Het bezoek aan de redactie heeft veel langer geduurd dan hij had gedacht en Katja zal zich vast al afvragen waar hij blijft.

Hij loopt de entreehal door, nu snel en met vastberaden tred. Hij knikt naar de blonde receptioniste, hij wil haar danken voor haar moeite, maar ze bladert in een tijdschrift en merkt hem niet op. Hij klakt geërgerd met zijn tong en loopt langs haar heen naar de uitgang.

Wanneer de zware toegangsdeur met een doffe klik achter hem in het slot valt, krimpt hij onwillekeurig ineen. ‘Nu zijn de banden verbroken,’ mompelt hij. Hij haalt diep adem en zegt energiek: ‘Het is goed zo.’

Hij blijft op de drempel staan om zijn handschoenen aan te trekken en zijn jas dicht te knopen. Voor de afspraak met Korrodi heeft hij zijn nieuwe winterjas met de donkergrijze bontkraag aangetrokken, hoewel het daarvoor eigenlijk te warm is. Het plotselinge zachte weer en de föhn bekomen hem slecht, vanochtend bij het opstaan is hij duizelig geworden, hij moest zich aan de bedstijl vasthouden en een paar minuten diep ademhalen bij het open raam voordat zijn bloedsomloop weer stabiel was.

Luid claxonnerend passeert een zwarte automobiel, water spat alle kanten op. Hij ontwijkt een grote plas en steekt de straat over. Hij heeft een hekel aan dit vieze, natte weer, die donkere dagen waarin je ook overdag alleen bij elektrisch licht kunt werken. De winter is niet zijn jaargetijde. Het zou wel iets hebben om in november, zodra de dagen korter worden en de grijze wolkenhemel de blik vernauwt, weg te kruipen in een hol zoals egels en marmotten. Hij zou zich nu graag oprollen op een zacht kussen van hennep en gras en pas in het voorjaar weer wakker worden.

Alleen december is een goede maand. Kerstmis! Kinderwoord en kindergeluk. Elk jaar opnieuw verheugt hij zich de hele adventtijd door op zijn lievelingsfeest, en het weer en de duisternis kunnen hem dan niet deren. Zelfs in het buitenland heeft Kerstmis niets van zijn glans verloren. Dat hebben ze hem in elk geval niet kunnen afnemen, die schooiers in Berlijn. Al waren de feestdagen in München natuurlijk veel mooier.

Elk jaar werd de hal al dagen voor het feest veranderd in een kerstkamer, met de boom in het midden. Een statige, donkere dennenboom die tot het plafond reikte. Katja kocht de boom altijd zelf, ze vond dat je dat niet aan het personeel kon overlaten.

Ze haalde de kerstversiering uit de kelder en samen tuigden ze de boom op. Hij floot kerstliedjes voor zich uit en verheugde zich van ganser harte op de komende dag. Aan de onderste takken werden vier grote ballen van stof opgehangen, rood, blauw, groen en wit. Katja had die gekocht toen Erika begon te lopen. ‘Om aan te raken,’ had Katja gezegd, de glazen ballen waren te gevaarlijk, de peuter zou het glas kunnen breken en zich verwonden. Die werden aan hogere takken gehangen, en zo bleef het ook toen de kinderen groter werden. Als alle ballen waren opgehangen, werden de zilveren slingers over de takken verdeeld en de houders voor de rode kaarsjes vastgeklemd. Als allerlaatste zette hij de vergulde engel op de top van de boom.

Op kerstavond zat Katja met de kinderen in de verduisterde werkkamer, ze zongen kerstliederen en wachtten tot hij de kaarsen aanstak, de dubbele deuren opende en de kinderen met verrukte o’s en a’s uit de donkere kamer naar de helder verlichte hal mochten komen. Ze renden naar de tafel naast de boom die volgeladen was met kleurige pakjes en snoepgoed. Voor iedereen waren er cadeautjes, ook voor het personeel, niemand werd vergeten.

En wat was de ochtend na kerstavond mooi, als hij in alle vroegte uit zijn kamer kwam en de geur van de dennenboom al rook zodra hij de trap af liep. Iedereen sliep nog, er viel geen geluid te horen en de dennengeur begeleidde hem tot hij in zijn werkkamer was en de deur achter zich sloot.

Vergeleken met het kerstfeest laat de jaarwisseling hem onverschillig. Vaak gaat hij al voor middernacht naar bed, de nieuwjaarsdrukte en alle vrolijkheid staan hem tegen. Wat voor zin hebben goede voornemens die niet worden uitgevoerd en voorspellingen die nooit uitkomen? Elk nieuw jaar brengt dezelfde moeilijkheden en gevechten als het jaar ervoor.

Hij steekt de Schillerstraße over, loopt voorbij de opera en aarzelt even. De weg via de Utoquai is korter, maar hij wil langs het meer. Hij versnelt zijn pas en gaat richting de oeverweg.


Download het fragment als PDF

'Het romandebuut over drie dagen uit het leven van Thomas Mann van hoogleraar advocatuur Britta Böhler is geen uitstapje, maar het begin van een schrijverschap.' de Volkskrant

'Haar helder geschreven debuutroman snijdt een interessant thema aan en zet de aarzelende schrijver Thomas Mann knap neer.' Trouw

‘Alleszins de moeite van het lezen waard. Vooral omdat de oudere Thomas Mann die eruit naar voren komt, je van bladzijde tot bladzijde ontroert.’ – NRC Handelsblad

'Een knappe roman. Böhler heeft een overtuigend beeld geschetst van een periode, van een banneling die niet weet hoe de situatie zich ontwikkelt. Ze is een echte romancier.' Literatuurplein.nl

'Een ambitieus en toegankelijk boek over Thomas Mann, zijn sores en angst voor gezichtsverlies.' Elsevier

'Gebruikmakend van biografisch materiaal heeft de debuterende schrijfster een boeiend portret geschetst van de omslachtig opererende aartstwijfelaar Thomas Mann. Het is goed dat Böhler er weer eens op wijst dat in de borst van deze Schöngeist twee zielen woonden.' Het Financieele Dagblad

'B̦hler vlecht biografische en historische gegevens vaardig door de innerlijke monoloog van Thomas Mann en geeft een helder beeld van zijn persoonlijkheid.' РDagblad van het Noorden ***

'B̦hler weet Manns dilemma boven het persoonlijke uit te tillen naar de universele vraag: als je geconfronteerd wordt met het kwaad, mag je dan zwijgen uit eigenbelang of moet je stelling nemen?' РEindhovens Dagblad

'Hoe eenvoudig de roman ook is opgebouwd, zo geraffineerd zit hij eigenlijk in elkaar. De sobere, zintuiglijke stijl van Böhler mist zijn effect niet. Het is knap hoe de mens Thomas Mann voor ons geestesoog oprijst. ‘Waar ik ben, is Duitsland", laat Böhler Mann in de slotscène zeggen. Op dat ogenblik heeft hij zijn beslissing genomen en is er uit de slapeloze nachten, de knagende twijfel en de voortdurende analyses van de Duitse ziel alweer een groot literair werk aan het ontspruiten.' - Cobra.be ****

'Het zijn dan ook de menselijke kanten van Mann die het boek verrassend en ontroerend maken. Het is de verdienste van Britta Böhler dat de lezer Thomas Mann ‘meemaakt’ in zijn heimwee naar Duitsland, zijn liefde voor Katja, het gekluns met het verschonen van de baby, de ontroering wanneer enkele meubels en het huisraad uit München in Küsncht aankomen en hij zich onder zijn vertrouwde purperkleurige zijden deken in slaap huilt.' - Recensieweb.nl ***

'Het gaat om het accepteren van een nieuwe identiteit: die van Duitser buiten Duitsland, in een door hemzelf te creëeren thuis. Böhler legt hiermee een schitterend verband tussen Mann en één van de personages waarmee hij het meest geworsteld heeft. Maar ze gaat nog een stapje verder. Als de nood het hoogst is, is de redding nabij. En zo leert ze ons hoe literatuur, muziek, en zelfs de politieke puinhoop in Manns Heimat uiteindelijk leiden tot één van zijn belangrijkste werken, ‘Doktor Faustus’. En er zijn meer interessante paralellen tussen Hitler, Mann en Wagner, die Böhler op subtiele wijze blootlegt. ‘De beslissing’ is een aanrader voor iedereen die een geloofwaardig kijkje wil nemen in de gedachtenstroom van de schrijver Mann, tevens vader, echtgenoot en gekwelde geest.' – CuttingEdge.nl ***

@BoekhandelBenB: 'Ik heb #DeBeslissing van #BrittaB̦hler uit. Wat een fascinerend boek en wat kan deze dame mooi schrijven.' РBoekhandel Bensmann & Blankstein

'Britta Böhler heeft een aantrekkelijk roman geschreven over een scherp begrensde cruciale periode in het leven van Thomas Mann. Lezers die niet zo bekend zijn met zijn werk zullen er veel van opsteken en er zeker plezier aan beleven. Voor lezers die het werk van Mann en zijn dagboeken kennen is het een feest der herkenning. Böhler maakt een knappe uitsnede uit de enorme overvloed aan materiaal die haar ter beschikking stond.' - Boekhandel De Bengel

'Böhler schreef met De beslissing een prachtige roman. De opzet is klein, maar het onderwerp is groot, universeel. En ook nog steeds, op andere plekken en in andere omstandigheden, actueel. Een aanrader!' - Boekenbijlage.nl

Discussievragen voor leesclubs over De beslissing

Wilt u De beslissing bespreken in uw leeskring? Onderstaande discussietips helpen u op weg.

Bron: DeBoekensalon.nl

Blogrecensie van De beslissing

Zou ik dit boekje willen lezen als ik niets van Thomas Mann en zijn familie afwist? Is het interessant voor iemand die het werk van Thomas Mann niet kent? Dat zijn vragen die ik mij bij dit boek van Britta Böhler stel.

Bron: Gebrokenoor.blogspot.nl

Vermelding op de website van Vrouwenbibliotheek

De in drie dagen beschreven innerlijk strijd lijkt uiteindelijk de inspiratie voor de roman ‘Doktor Faustus’ (1947) te zijn geweest. Wat zijn de rechten en plichten van een kunstenaar in tijden van terreur? Mag hij zwijgen uit eigenbelang? Of moet hij stelling nemen en zijn ondergang als schrijver en het verlies van het Duitse staatsburgerschap accepteren? Hij leeft om te schrijven. Is dat nu allemaal voor niets geweest? Thomas Mann die het als zijn opdracht zag, de Duitse cultuur in zijn literaire werk te verwoorden.

Bron: Vrouwenbibliotheek.nl

Uitzending van OBA Live met o.a. Britta Böhler

Britta Böhler is een Nederlandse advocate van Duitse afkomst. Ze studeerde rechten, filosofie en politieke wetenschappen, en speelde een rol in enkele van de meest spraakmakende rechtszaken van de afgelopen decennia. Samen met Rodney Bolt schreef zij onder het pseudoniem Britta Bolt de thriller Heldhaftig. Onder haar eigen naam publiceerde zij de roman De beslissing.

Bron: OBALive.nl

Verslag van Filosofie op de Zuidas met o.a. Britta Böhler

VU-filosoof Ad Verbrugge bespeurt een diep wantrouwen tegen macht bij advocaat Britta Böhler. "Ja, ik wantrouw macht omdat misbruik overal en altijd op de loer ligt en nee, dat heeft niets te maken met mijn Duitse origine." Zij spreken in Filosofie op de Zuidas over crisis in de rechtsstaat. Het verbaast haar enorm dat mensen denken dat je met recht alles kunt oplossen. Dat is een absurde, niet-realistische gedachte, vindt zij. "Maar mensen verwachten dat wel. Ook in een goed functionerende rechtsstaat blijf je altijd misdrijven houden", aldus Böhler.

Bron: Advalvas.vu.nl

De boekenkast van Britta Böhler

Britta Böhler, in 1960 geboren in het Duitse Freiburg, heeft bekendheid gekregen als advocate. Ze trad op in geruchtmakende processen en verdedigde onder anderen de moordenaar van Pim Fortuyn en leden van de Hofstadgroep. Van 2007 tot 2011 zat ze voor Groen Links in de Eerste Kamer. In 2012 werd Böhler bijzonder hoogleraar advocatuur aan de Universiteit van Amsterdam. Over haar ervaringen als advocate schreef ze in De zwerftocht van een leider en Crisis in de rechtstaat. Samen met de Zuid-Afrikaanse schrijver Rodney Bolt publiceerde ze onder de auteursnaam Britta Bolt de thriller Heldhaftig, het eerste deel van een trilogie die begin 2014 wordt vervolgd met Vastberaden. Onder haar eigen naam verscheen onlangs de literaire roman De beslissing, die veel aandacht kreeg in de pers.

Bron: DeBoekensalon.nl

Bespreking op Boekenbijlage.nl

Böhler schreef met De beslissing een prachtige roman. De opzet is klein, maar het onderwerp is groot, universeel. En ook nog steeds, op andere plekken en in andere omstandigheden, actueel. Een aanrader!

Bron: Boekenbijlage.nl

Blogrecensie op DagelijksteStandaard.nl

‘Met een vlotte pen weet zij van dit monument van de Duitse literatuur een mens van vlees en bloed te maken. Ook laat Böhler goed zien hoe een keuze die voor ons zo logisch lijkt, voor Mann er één was met vele haken en ogen. Achteraf is elke keuze immers eenvoudig.’

Bron: www.Dagelijksestandaard.nl

Recensie in NRC Handelsblad

Haar boek is alleszins de moeite van het lezen waard. Vooral omdat de oudere Thomas Mann die eruit naar voren komt, je van bladzijde tot bladzijde ontroert.

Bron: NRC.nl

Bespreking op Cobra.be

Hoe eenvoudig de roman ook is opgebouwd, zo geraffineerd zit hij eigenlijk in elkaar. De sobere, zintuiglijke stijl van Böhler mist zijn effect niet. Het is knap hoe de mens Thomas Mann voor ons geestesoog oprijst. ‘Waar ik ben, is Duitsland", laat Böhler Mann in de slotscène zeggen. Op dat ogenblik heeft hij zijn beslissing genomen en is er uit de slapeloze nachten, de knagende twijfel en de voortdurende analyses van de Duitse ziel alweer een groot literair werk aan het ontspruiten.

Bron: Cobra.be

Blogrecensie van De beslissing

Maar misschien is het voor sommige lezers een eerste kennismaking met de wereld van der Zauberer, zoals Thomas Mann wel door zijn omgeving werd genoemd en willen ze daarna een boek van hem lezen. Ik hoop het van harte. Begin met de korte verhalen en novellen als Tonio Kröger of Der Tod in Venedig. En daarna die Buddenbrooks, Lotte in Weimar en der Zauberberg (de vertaling van Pé Hawinkels mag ook, dat blijft voor mij de mooiste). En als je daarna nog meer van Thomas Mann wilt lezen … Er is nog heel veel meer.

Bron: Weblog.harfsterkamp.nl

Recensie door boekhandel De Bengel

Britta Böhler heeft een aantrekkelijk roman geschreven over een scherp begrensde cruciale periode in het leven van Thomas Mann. Lezers die niet zo bekend zijn met zijn werk zullen er veel van opsteken en er zeker plezier aan beleven. Voor lezers die het werk van Mann en zijn dagboeken kennen is het een feest der herkenning. Böhler maakt een knappe uitsnede uit de enorme overvloed aan materiaal die haar ter beschikking stond.

Bron: DeBengelonline.nl

Bespreking op Recensieweb

Het is de verdienste van Britta Böhler dat de lezer Thomas Mann ‘meemaakt’ in zijn heimwee naar Duitsland, zijn liefde voor Katja, het gekluns met het verschonen van de baby, de ontroering wanneer enkele meubels en het huisraad uit München in Küsncht aankomen en hij zich onder zijn vertrouwde purperkleurige zijden deken in slaap huilt. De omgang met de huishoudster, de wandelingen met de hond, zijn trots op Erika wanneer hij in Zürich een voorstelling van haar cabaret Die Pfeffermühle bijwoont en haar na afloop gaat feliciteren achter het toneel, zijn verlegenheid wanneer hij daar gekust wordt door een schaars geklede zangeres: al die details tekenen zijn karakter.

Bron: Recensieweb.nl

Britta Böhler bij VPRO Boeken

In 'De beslissing' beschrijft advocate Britta Böhler het dilemma waarmee de Duitse schrijver Thomas Mann in 1936 worstelde. En met 'Het smalle pad van de liefde' schreef Vonne van der Meer een roman over een overspelige liefde en het ontwaken van een religieus bewustzijn. Beide schrijfsters zijn te gast in VPRO Boeken.

Bron: Boeken.VPRO.nl

Recensie in het Eindhovens Dagblad

Böhler weet Manns dilemma boven het persoonlijke uit te tillen naar de universele vraag: als je geconfronteerd wordt met het kwaad, mag je dan zwijgen uit eigenbelang of moet je stelling nemen?

Bron: ED.nl

Bespreking op CuttingEdge.nl

Het gaat om het accepteren van een nieuwe identiteit: die van Duitser buiten Duitsland, in een door hemzelf te creëeren thuis. Böhler legt hiermee een schitterend verband tussen Mann en één van de personages waarmee hij het meest geworsteld heeft. Maar ze gaat nog een stapje verder. Als de nood het hoogst is, is de redding nabij. En zo leert ze ons hoe literatuur, muziek, en zelfs de politieke puinhoop in Manns Heimat uiteindelijk leiden tot één van zijn belangrijkste werken, ‘Doktor Faustus’. En er zijn meer interessante paralellen tussen Hitler, Mann en Wagner, die Böhler op subtiele wijze blootlegt. ‘De beslissing’ is een aanrader voor iedereen die een geloofwaardig kijkje wil nemen in de gedachtenstroom van de schrijver Mann, tevens vader, echtgenoot en gekwelde geest.

Bron: CuttingEdge.nl

Britta Böhler bij De Avonden

In de roman 'De beslissing' schrijft advocate Britta Böhler over de duivelse dilemma’s waarvoor de Duitse schrijver Thomas Mann (1875-1955) zich in 1936 geplaatst ziet. Mann wordt verscheurd door angsten en twijfels. Hij heeft al weken niets meer geschreven, zijn inkomsten uit Duitsland zijn onzeker. Zijn kinderen Klaus en Erika zetten hem onder druk om zich eindelijk uit te spreken tegen de nazi’s. Anton de Goede had een ontmoeting met Britta Böhler n.a.v. haar nieuwe roman.

Bron: VPRO.nl

Britta Böhler bij Kunststof radio

Ze studeerde rechten, filosofie en politieke wetenschappen, was Eerste Kamerlid en is bijzonder hoogleraar in de advocatuur van de UVA. Nu komt Britta Böhler met haar roman De beslissing, gebaseerd op de drie dagen innerlijke strijd die Thomas Mann in 1936 voerde voor het schrijven van een open brief waarin hij zich uitsprak tegen de nazi’s.

Bron: NTR.nl

Voorpublicatie op Athenaeum.nl

22 augustus verschijnt De beslissing, het romandebuut van advocate Britta Böhler. Wij publiceren voor.

Bron: Athenaeum.nl

Bespreking op Literatuurplein.nl

Böhler heeft een overtuigend beeld geschetst van een periode, van een banneling die niet weet hoe de situatie zich ontwikkelt. Wij oordelen veel te veel met de kennis van nu. Zelfs een Nobelprijswinnaar als Thomas Mann leeft op vraagtekens. De twijfel is het grondbeginsel van de culturele uiting. ‘Schrijven is nu eenmaal een kwestie van vinden, niet van uitvinden.’ Böhler, al eerder eens onder pseudoniem op het (thriller)schrijverspad, is een echte romancier.

Bron: Literatuurplein.nl

Buitenlands succes in artikel op Boekblad.nl

In augustus verschijnt de roman De beslissing van advocate Britta Böhler bij uitgeverij Cossee. Nog vóór publicatie in Nederland zijn de vertaalrechten reeds verkocht aan Duitsland, Frankrijk en Israël.

Bron: Boekblad.nl