BOEKEN

BOEK

Alleen in Berlijn

Alleen in Berlijn

Hans Fallada

Als je Fallada’s grootse roman over de meest donkere jaren van de twintigste eeuw leest, dan weet je het zeker: zo was het, zo is het gebeurd. – The New York Times

Als je Fallada’s grootse roman over de meest donkere jaren van de twintigste eeuw leest, dan weet je het zeker: zo was het, zo is het gebeurd. – The New York Times

Berlijn 1940. Otto Quangel verdient zijn brood in een meubelfabriek en hij en zijn vrouw Anna interesseren zich niet voor politiek. Maar als ze per brief de melding krijgen dat hun zoon tijdens Hitlers veldtocht in Frankrijk gesneuveld is, voelen de Quangels, die niet per se als helden geboren zijn: dit is te erg!

Als protest verspreiden ze kaarten met onhandig geformuleerde anti-Hitlerslogans (met rare spelfouten) in trappenhuizen en op vensterbanken van openbare gebouwen. Ze dromen ervan de mensen met hun actie wakker te schudden. Maar de meeste kaarten worden onmiddellijk ingeleverd bij de Gestapo. Een ambitieuze agent markeert op een plattegrond de vindplekken met rode vlaggetjes, en een moordend kat-en-muisspel begint. Fallada modelleerde de Quangels naar het moedige Berlijns arbeidersechtpaar Otto en Elise Hampel. Hij schreef hun verhaal binnen acht weken, kort voor zijn dood, nadat hij verslagen van de verhoren had gelezen. Alleen in Berlijn is Fallada’s monument voor het verzet van gewone mensen tegen het naziregime, en het is de eerste roman over dit onderwerp in het naoorlogse Duitsland. Alleen in Berlijn is herontdekt als meesterwerk en inmiddels in veel landen een bestseller. De roman wordt nu verfilmd door de makers van van Good Bye, Lenin!.

‘Ik hoop dat hun strijd, hun lijden en hun dood niet helemaal voor niets zijn geweest.’ – Hans Fallada

   

Langzaam beklimt postbezorgster Eva Kluge de treden in het trappenhuis van Jablonskistraat 55. Ze loopt niet alleen zo langzaam omdat ze moe is van haar ronde, maar ook omdat ze in haar tas een van die brieven heeft zitten die ze slechts met tegenzin bezorgt. En zo dadelijk, twee trappen hoger, moet ze deze bij de familie Quangel afgeven.

Maar eerst moet ze nog bij de familie Persicke, op de etage daaronder, de partijcirculaire bezorgen. Persicke is dienstleider of politiek leider of zoiets bij de Partij – Eva Kluge haalt al die baantjes nog altijd door elkaar. In elk geval moet je bij de Persickes met ‘Heil Hitler’ groeten en goed oppassen wat je zegt. Hoewel... dat moet je overal; je komt maar zelden iemand tegen met wie je kunt bespreken wat je werkelijk denkt. Eva Kluge heeft totaal geen politieke belangstelling; ze is maar een gewone vrouw, en als vrouw vindt ze dat de kinderen niet ter wereld worden gebracht om zo gauw mogelijk als kanonnenvlees te dienen. En een huishouding zonder man is ook niets waard. Voorlopig heeft ze niets meer; noch een man, noch een huishouding, noch haar twee jongens. In plaats daarvan moet ze haar mond houden, heel voorzichtig zijn en afschuwelijke veldpostbrieven rondbrengen, die niet met de hand maar met de machine zijn geschreven en als afzender de regimentsadjudant vermelden.

Ze belt bij de Persickes aan, zegt ‘Heil Hitler!’ en geeft de oude zuiplap zijn circulaire. Op zijn revers draagt hij het insigne van de Partij en het ordeteken van zijn rang, en hij vraagt: ‘Heb je nog nieuws?’
Ze antwoordt: ‘Hebt u het extra nieuwsbericht dan niet gehoord? Frankrijk heeft gecapituleerd.’

Persicke reageert nors: ‘Ach juffrouw, natuurlijk heb ik dat gehoord. Maar u zegt het op een toon alsof u een broodje staat te verkopen! Ken u dat niet wat vrolijker vertellen? U mot het tegen iedereen zeggen die geen radio heit, dan worden ook de laatste kankeraars het met ons eens. De tweede Blitzkrieg is voorbij, nou nog één hindernis en dan naar Engeland varen! Drie maanden, dan leggen de Tommies op hun gat, en dan mot u es zien wat we voor een leventje krijgen bij onze Führer. Dan kennen de andere bloeden, en zijn wij de baas in de wereld! Kom binnen, meid, drink een borreltje mee! Amalie, Erna, August, Adolf, Baldur – vooruit, allemaal hier komme! Vandaag nemen we het ervan, vandaag voeren we geen klap meer uit. Eerst zetten we het op een zuipen, en dan gaan we vanmiddag naar die ouwe Jodin op de vierde verdieping. Dat kreng zal ons op koffie en koek trakteren. Ze mot, versta je, ik laat het er nou niet meer bij zitten!’


Download het fragment als PDF

'Het indrukwekkendste beeld van de veelbeschreven nazitijd is te vinden in de onlangs herontdekte roman Alleen in Berlijn.' - NRC Handelsblad

'Hans Fallada's roman Alleen in Berlijn van 1947 is beschikbaar in een opgefriste vertaling. Het geldt nog steeds als een vlijmscherpe analyse van het nazisme. Fallada schreef de roman vlak na de oorlog en het is wonderbaarlijk dat hij toen al met zo'n vlijmscherpe analytische blik de kern van het nazisme kon blootleggen. Alleen in Berlijn is een rijke en nietsontziende roman over het leven van gewone mensen in een ongewone tijd. En hij leest als een thriller.' - De Standaard

'Het meest verstommend blijft nog het feit dat dit boek reeds in 1946 is geschreven. Dus toen al, nog maar kort na de ontknoping, had Fallada voldoende informatie over het systeem voor een scherpe analyse die nog steeds actueel is. Het is een verhaal vol verliezers. En daarom is het zo echt.' - Reformatorisch Dagblad

'Een bijzondere roman die gebaseerd is op een historische gebeurtenis. Voor een groot publiek.' - NBD|Biblion

Recensie door Boekhandel de Drvkkerij

Een indrukwekkend boek dat benauwt, beklemt, afschuw en verwondering opwekt, tot nadenken stemt, intrigeert en boeit.

Bron: Libris.nl

Recensie op ReformatorischDagblad.nl

”Alleen in Berlijn” is geen heldenverhaal. Van het schema goed en fout blijft alleen het laatste over. Het is een verhaal waarin Hitler God is. Hij alleen is genadig, staat er in het gratieverzoek van Anna’s ouders aan de Führer. Het is een verhaal vol verliezers. En daarom is het zo echt.

Bron: RefDag.nl

Bespreking door boekhandel Quist

Alleen in Berlijn werd voor het eerst in 1946 uitgegeven. De heruitgave bracht Bas Heijne ertoe om het te lezen en hij nam het op in zijn lijst met favoriete boeken van 2010. Hij noemde het een spannend meesterwerk.

Bron: Quistboeken.nl

Bespreking op Knack.be

Misschien dat de personages in Alleen in Berlijn daardoor juist aan geloofwaardigheid winnen. De motieven van de verzetslui zijn immers zelden ondubbelzinnig: Karl Hergesell sluit zich bij een verzetsgroep aan omdat hij zich aangetrokken voelt door een vrouw die er ook toe behoort. Hete Haberle verbergt een nazitegenstander omdat de Gestapo haar man heeft vervolgd.

Bron: Knack.be

Artikel op NRCBoeken.nl

Van ‘Jeder stirbt für sich allein’, de roman van de Duitse schrijver Hans Fallada (1893-1947) uit 1947, is het originele manuscript opgedoken. De Duitse uitgeverij Aufbau brengt in april het origineel uit. Een paar maanden daarna volgt bij uitgeverij Cossee een nieuwe Nederlandse vertaling, ‘Alleen in Berlijn’.

Bron: NRCBoeken.nl

Bespreking op Rektoverso.be

Verbazing alom. Met 250.000 verkochte exemplaren kende Alone in Berlin, de heruitgave van Hans Fallada's Jeder stirbt für sich allein (1947), recentelijk veel succes in de Engelstalige wereld. Duitsland herontdekt zijn literaire verleden, met dank aan de Engelsen.

Bron: Rektoverso.be

Alone in Berlin in The Guardian

Written in two months in 1946, Alone in Berlin, Hans Fallada's bestselling account of a working-class couple's resistance to the Nazi regime, poses profound moral questions. Helen Dunmore on a miraculous novel. A preview from tomorrow's Guardian Review.

Bron: Guardian.co.uk

Bespreking op CuttingEdge.be

‘Alleen in Berlijn’ doet dus een appel op de lezer. Het is een boek met een boodschap dat bovendien de sentimentaliteit niet schuwt. Voor diegenen die daar tegen kunnen, is dit de ontdekking van het jaar.

Bron: CuttingEdge.be

Bespreking op Athenaeum.nl

Hannah Arendt beschreef in The Origins of Totalitarianism (1958), hoe het fascisme mensen monddood maakt en isoleert. Voor wie zich daar niets bij voor kan stellen is Fallada’s meesterwerk de perfecte illustratie.

Bron: Athenaeum.nl

geselecteerd voor de shortlist van De Groene Waterman Prijs 2010