Eva Meijer bij Uitgeverij Cossee

==

Dagpauwoog

Het vogelhuis

De soldaat was een dolfijn

De grenzen van mijn taal

Voorwaarts

Eva Meijer

Het schuwste dier

Roman

==

==

==

Elke gelijkenis met bestaande personen en/of situaties berust op louter toeval.

==

© 2011, 2019 Eva Meijer en Uitgeverij Cossee BV, Amsterdam

Omslagbeeld Eva Meijer

Omslagontwerp Irwan Droog

Foto auteur © Bowie Verschuuren

==

ISBN 978 90 5936 889 7 / NUR 301

==

www.cossee.com

==

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2020

Voor mijn ouders

Voor Esther

Het is aan jou.

Zondag

Mijn tante heeft zich aan het einde van een zaterdagmiddag opgehangen, tijdens het reclameblok tussen een kookprogramma en het journaal. Ze had de televisie niet uitgezet.

Haar man was aan het tennissen. Een man heeft zijn ontspanning nodig.

De hond lag te slapen in zijn mand in de gang. Ze had hem niet uitgelaten. Niemand liet hem die avond uit, waardoor hij ’s nachts in zijn mand plaste en de volgende ochtend uitgescholden werd.

==

Het was eind november. Het was al donker.

In de steeg naast het huis probeerde een zeemeeuw een vuilniszak open te pikken. In de tuin achter het huis zocht een egel naar een goede plek voor een winterslaap. In de lucht vloog een groep ganzen over, in een V.

De buren speelden scrabble. De andere buren waren niet thuis.

Mijn moeder was thee aan het zetten. Mijn zusje was zich aan het omkleden. Mijn vader was onderweg naar huis vanuit de stad, met twee tassen gevuld met boodschappen.

Oma maakte een bordje eten voor de hond: aardappels met jus, sperziebonen en een stukje vlees, afgekoeld en fijngeprakt. Zelf had ze al gegeten.

De buurman van oma was aan het stofzuigen omdat hij later die avond bezoek zou krijgen.

Twee straten verderop remde een auto net op tijd voor een overstekende kat.

Aan de andere kant van de stad pakte iemand de hand van iemand anders, voor het eerst.

Ik weet niet wat ik op dat moment aan het doen was. Ik was in Engeland, waar ik studeerde, er ongeveer drie uur en vijfenvijftig minuten met de trein en het vliegtuig vandaan. Misschien las ik een boek op mijn kamer of speelde ik piano, of misschien was ik koffie aan het zetten, met een filter in een houder op een beker, een kopje.

==

Mijn vader belde op zondagochtend, om tien voor negen. De telefoon die in het trappenhuis hing, rinkelde luid en duidelijk. Ik nam op omdat er verder nog niemand wakker was. Ik haastte me niet, als het belangrijk was dan zouden ze wel terugbellen, en bovendien was het waarschijnlijk toch niet voor mij.

De telefoon bleef rinkelen tot ik opnam.

‘Hello,’ zei ik.

‘Hallo?’

‘Ja. Wat is er?’ Mijn vader belde nooit zo vroeg, en zijn stem klonk hoger dan anders, alsof er iemand naast hem stond die in hem kneep. Ook hijgde hij een beetje.

‘Je moet niet schrikken maar Sonja is dood.’

Er zat een echo op de lijn. Is dood, ood. Ik zei iets maar mijn vader hoorde het niet. Misschien viel ik weg.

‘Ik heb een ticket geboekt voor vanmiddag, om een uur, vanaf Heathrow, haal je dat?’ Dat. At. T.

‘Ja, dat haal ik wel.’

‘Heb je pen en papier? Dan geef ik je het vluchtnummer. Je moet je bij de balie melden.’ Meldeneldenden, dacht ik, maar de echo was verdwenen.

Er hingen briefjes naast de telefoon, en er hing een pen aan een touwtje. Beide waren me niet eerder opgevallen, het leek alsof iemand ze ’s nachts speciaal voor de gelegenheid had opgehangen. Ik schreef het vluchtnummer op een briefje en stopte het briefje in mijn zak.

‘Is het verder met iedereen goed?’

‘Verder is alles goed. Tot vanavond.’

‘Tot vanavond.’

==

Mijn vader hing op. Ik luisterde naar de kiestoon. Iemand had me ooit verteld dat het een a was maar ik heb geen absoluut gehoor en ik kon het niet controleren omdat ik geen instrument bij de hand had. Op de muur naast de telefoon hadden mensen hun naam geschreven en geslachtsdelen getekend. Ik las de namen, ik kende ze niet.

Ik hing de hoorn op de haak en liep naar buiten om een sigaret te roken. Sigaretten waren duur in Engeland, en ik bedacht dat ik niet moest vergeten om sigaretten te kopen als ik in Nederland was. Misschien kon ik op het vliegveld goedkope sigaretten kopen. Vreemd, dacht ik, dat ik aan sigaretten denk, nu ik net gehoord heb dat mijn tante dood is.

Ik leunde met mijn schouder tegen de muur (ik leun graag tegen gebouwen) en rookte. Boven mijn hoofd was de lucht groot en leeg, een vaal grijs vlak zonder randen. Een paar meter voor me hipte een spreeuw heen en weer. Het vogeltje at onzichtbare zaadjes van de grond. Soms kwam ze per ongeluk dicht bij me in de buurt en dan nam ze van schrik snel een sprongetje de andere kant op, alsof ik er opeens stond en niet al de hele tijd. De spreeuw glom alsof ze opgepoetst was met een zachte doek. Voor mijn voeten lag een veertje van zwart parelmoer. Ik lachte naar het diertje. Naar sommige diersoorten kun je beter niet lachen, tenminste niet met je tanden, maar vogels maakt het weinig uit. Misschien moest ik opschieten. Ik drukte mijn sigaret uit tegen de muur en liep naar binnen.

==

Binnen lagen mensen te slapen. Ze haalden diep adem, aan de andere kant van de muur, als koeien in een warme schuur. Slapende mensen zijn rustgevend, behalve wanneer ze naast je in bed liggen en erg bewegen. Ik deed mijn best om zo weinig mogelijk geluid te maken. Ik stamp nogal en er was me gevraagd of ik daarop wilde letten, omdat mensen er wakker van werden (ik stond vroeger op dan de meeste van mijn medestudenten).

Ik stamp mijn hele leven al. Toen ik zeven jaar oud was, moest ik van mijn moeder op ballet, om eleganter te worden. Ik ben maar een keer geweest, ik vond het niet leuk, en het heeft niet geholpen.

In mijn kamer ging ik op een stoel zitten, om een plan te maken. Eerst zou ik mijn spullen pakken. Daarna zou ik mijn jas aantrekken, en mijn schoenen, en vervolgens zou ik naar het station lopen. Daar zou ik de trein naar Londen nemen. In Londen zou ik met de metro naar het vliegveld gaan. Op het vliegveld moest ik naar de balie van de vliegtuigmaatschappij. Daar zouden ze me verder helpen.

Ik stond op om mijn spullen te pakken. Ik nam mijn rugzak mee, mijn koffer was veel te groot. Ik had de koffer van mijn ouders gekregen toen ik in Engeland ging studeren, en bijna alles wat ik had paste erin.

De rugzak lag onder het bed en was bedekt met haren en stof. Sommige haren leken niet van mij, maar ze konden van niemand anders zijn, de kamer was schoon toen ik erin kwam. Misschien had ik haren vanaf de gang naar binnen gelopen.

Ik legde de rugzak op het bed en de dingen die ik mee wilde nemen ernaast: paspoort, tandenborstel, portemonnee, boek, pen, schrift, ondergoed, tampons (voor de zekerheid), een pakje sigaretten met een aansteker. Kleding zou ik kunnen lenen. Ik had toch bijna niets zwarts. Ik ging weer op de stoel zitten. De stoel stond stil. Ik keek de kamer rond.

Er lagen een paar onderbroeken in een sopje in de wasbak. Ik spoelde ze uit en hing ze over de verwarming, die uit stond. Ik legde er een handdoek onder tegen het lekken. Daarna vulde ik de rugzak met de spullen die op het bed lagen. Dood ood, en verder was alles goed. Het voelde alsof iemand met een vuist tegen mijn middenrif duwde.

Ik trok schoenen aan en een jas en keek de kamer rond. Ik dacht dat ik alles had maar ik wist het niet zeker, ik kon het niet goed bedenken. Ik deed het licht uit. Het werd donker in de kamer, de gordijnen waren nog dicht, ik liet ze dicht.

Op de gang was het licht aan, het kon niet uit, wij konden het althans niet uitdoen, het ging automatisch uit als het een bepaalde tijd was (en op een andere tijd weer aan). Er was natuurlijk wel iemand die het uit kon doen, iemand had ingesteld hoe laat het licht aan- en uitging, en ik vroeg me af wie dat eigenlijk gedaan had, en of diegene de tijden zelf bedacht had of dat er regels voor waren, een protocol, een boekje met tijden per jaargetijde. Ik deed de deur van mijn kamer op slot en stopte de sleutel in het voorvakje van mijn rugzak. Ik ritste het voorvakje dicht en liep naar buiten. De vloer was bruin. In de deuren zat glas. Mijn tante was dood. Ik probeerde niet te veel lawaai te maken want het was nog vroeg.

==

Het studentenhuis lag samen met de universiteit waar ik aan studeerde op een landgoed met Engelse tuinen, een doolhof, gebouwen uit de Middeleeuwen (waaronder een kerk) en een kleine begraafplaats met scheefgezakte grafstenen waar witte en gele bloemen overheen groeiden. Bij de gebouwen hoorden spookverhalen, verhalen over vrouwen die jong gestorven waren (door een geliefde vermoord, op de hei verdwenen, in een put verdronken, in de muur gemetseld) die nu voor eeuwig verteld werden, ’s avonds laat, als het donker was – het werd hier donker, ’s avonds, veel donkerder dan in de stad.

==

Op weg naar de uitgang liep ik langs de administratie om een briefje achter te laten met de mededeling dat ik er de komende week niet zou zijn omdat mijn tante overleden was. De administratie was op zondag gesloten. Ik schreef het briefje op een blaadje dat ik uit mijn schrift scheurde, dubbelvouwde en onder de deur door schoof, waar Hazel het de volgende ochtend zou vinden (en haar hoofd zou schudden, haar ogen en haar mond dichtgeknepen, omdat ze het zielig voor me vond, en omdat ze zelf iets dergelijks meegemaakt had in de familie, jaren geleden). Hazel was een vrouw van een jaar of vijftig met een zilveren bril en lichtblond haar dat ze altijd in hetzelfde knotje droeg. Ze noemde me love, darling of dear. Dat vond ik prettig.

Ik droeg mijn winterjas, een halflange lichtbruine jas van nepbont die ongeveer twee keer zo oud was als ik, en ik kreeg het warm van het bukken maar ik trok de jas niet uit.

==

Het was ongeveer veertig minuten lopen naar het station van de dichtstbijzijnde stad, over weilanden en door het bos, langs de rivier. Ik hield van de weilanden, van de mist die er ’s ochtends overheen hing, het natte gras, de heuvels in de verte. Ik had daar wel in een weiland willen wonen, niet in een huis, maar los, als een weidedier.

Ik was de hele ochtend nog niemand tegengekomen, alsof iedereen betoverd was en honderd jaar sliep, maar ik was geen prins en ik werd zenuwachtig van het feit dat het enige geluid van mijn voetstappen kwam, en van de vlaggen bij het hek, die klapperden als zeilen tegen de mast. Ik concentreerde me op het lopen. Zolang ik bewoog, ging het goed. Er was grond. Er waren weilanden en er was bos, er was een rivier die ik kon volgen, net als de vorige keer dat ik hier liep. De lucht begon waar de aarde ophield, of andersom.

Het water in de rivier stond hoog, bijna tot de rand, als een kopje dat je niet meer kunt tillen zonder te morsen. Ik bleef op het pad, bij het water vandaan. Het pad kronkelde met de rivier mee, als een regenworm op een stenen ondergrond, bocht na bocht. De rivier was soms breed, dan weer smal genoeg om overheen te kunnen stappen naar de overkant, veranderde om de zoveel meter van vorm en kleur. Aan weerszijden stonden bomen, treurwilgen met hun takken als haar in het water, kastanjes, eiken. Op sommige plekken raakten de bomen elkaar over het water aan, groeiden ze in het midden om elkaar heen, zodat niet meer duidelijk was welke takken van wie waren, waar de een ophield en de ander begon. Het water nam hun blaadjes mee. Op de bodem van de rivier lagen stenen die begroeid waren met een laagje mos. Zachte groene stenen. Tussen de stenen groeiden waterplanten. In het diepe woonden vissen. Dat zeiden ze tenminste, ik heb ze nooit gezien.

Het pad was soms van aarde en soms van steen. Sommige stukken waren netjes, recht, de stenen lagen op een rijtje, in een vorm die door mensen bedacht en uitgevoerd was. Er waren ook stukken waar allerlei soorten stenen (plat, rond, hoekig, groot, klein) waren neergestort en uitgeveegd. Ik liep er voorzichtig overheen, voelde ze door mijn zolen. Ik vroeg me af of hier ooit iemand met stenen in haar zakken de rivier in was gelopen. Ik vroeg me ook af waarom ik mijn vader niet gevraagd had hoe het gegaan was. Het ging te snel, het gesprek, en nu liep ik hier, langs bomen die veel ouder waren dan ik en planten waar ik de naam niet van wist, als enige mens.

De eerste keer dat ik hier liep zag ik vossen, een moedervos met kleintjes, felrood en vlakbij. Ik wist niet dat vossen zo dichtbij kwamen, en ze waren groter dan ik dacht (ik had nog nooit vossen in het wild gezien). Ik vroeg me af of vossen mensen aanvielen, liep voorzichtig langs ze, zo stil mogelijk, hoewel de vossen me allang gehoord en geroken hadden. De moedervos lag op haar zij en de kleintjes speelden met elkaar, voor haar buik. Ze deden net alsof ik er niet was.

Het was warm toen, nog volop zomer. Nu was het herfst, op het pad lagen bladeren en naast het pad lag prut van bladeren. Ik was blij dat het herfst was, ik hield niet van de zomer. In de zomer is het te licht en te warm, is er te veel vlees en zijn er te veel ogen. De herfst is een holle boom waar je in kunt schuilen.

==

Onderweg naar het dorp kwam er altijd een moment waarop ik me afvroeg of ik verkeerd was gelopen, waarop ik dacht dat ik er al had moeten zijn en een hekje of een boom niet herkende. Ik ging sneller lopen, alsof dat iets uitmaakte. Meestal was ik er dan bijna, zag ik na de volgende bocht het dak van het station boven de bomen – land in zicht.

Soms was ik bang dat de wereld tijdens mijn afwezigheid, of wanneer ik met mijn ogen knipperde, van vorm veranderde. Tijd is niet zo constant als mensen graag geloven – tijd lijkt te meten met klokken en horloges maar iedereen weet dat sommige minuten veel langer duren dan andere – en ik zag niet in waarom ruimte dat wel zou zijn.

==

Het treinstation bestond uit een loket waar treinkaartjes en kaarten van de omgeving (met en zonder wandelroutes) verkocht werden en twee sporen, een spoor richting Londen en een spoor richting Plymouth. Tussen de sporen lag een smal perron met bankjes van rood metaal en een bord met de dienstregeling. Tussen de rails groeide gras.

Achter het loket zat een norse man. Van zijn kin naar zijn oor liep een litteken, een lange streep met kleine streepjes erdoorheen, zoals littekens getekend worden, maar wit in plaats van zwart. Ik keek ernaar terwijl hij naar het apparaat keek waar mijn treinkaartje uit kwam. De man mompelde iets toen hij mij het kaartje gaf. Ik bedankte hem vriendelijk. Ik zou nooit een gesprek met hem voeren, misschien zou ik hem nooit meer zien.

Ik liep naar het perron, waar ik op een van de rode bankjes ging zitten. Ik was blij dat het nog vroeg was en dat er niemand was die met me wilde praten of tegen wie ik vriendelijk zou moeten glimlachen. Ik hoefde niet na te denken over mijn gelaatsuitdrukking. Ik was ook blij dat er niemand was die me zomaar aanraakte. Dat doen mensen soms, uit vriendelijkheid. Ik hield er niet van als mensen me zomaar aanraakten. Ik hield er überhaupt niet van als vreemde mensen me aanraakten. Ik hield ook niet van massages.

==

In de trein rook het naar bolognesechips. Niet omdat iemand die aan het eten was – het was rustig in de trein, ik zag geen andere passagiers –, de trein rook er uit zichzelf naar. Misschien kwam de geur uit de stoelen, zachte blauwgrijze stoelen, in de vorm van kinderzitjes, met brede leuningen en een bolle hoofdsteun. Ik zette mijn rugzak op de stoel naast me neer en keek uit het raam. Het landschap was een houvast, iets waar ik mijn aandacht op kon richten en waar ik verder niets aan kon doen. Weilanden, heuvels, meer heuvels. Bruine koeien, kleintjes, in de verte, auto’s, vrachtwagens, tunnels – mijn oren gingen dicht en weer open en weer dicht.

De trein rammelde, kraakte en zuchtte, en stond soms zonder duidelijke reden even stil. Er kwam een jongen langs met een karretje waarop een grijze tank stond die gevuld was met koffie en heet water. Volgens het bord dat aan de tank hing, verkocht hij ook sandwiches, koekjes en repen chocolade. Het karretje schoof van links naar rechts door het bewegen van de trein, en de jongen volgde, nonchalant, met zijn ene hand aan de handgreep en zijn andere hand langs zijn lichaam. Hij was het gewend, ving op, stuurde bij. De jongen leek ongeveer net zo oud als ik en droeg een T-shirt van de spoorwegmaatschappij. Ik hoefde niks en glimlachte. Hij glimlachte niet terug. Hij zag eruit als iemand die met school gestopt is en niet weet wat hij wil, en wel weet dat dit niet is wat hij wil, maar er niets over wil zeggen, behalve tegen zijn vrienden misschien, in het weekend als hij dronken is, met veel scheldwoorden.

In de buurt van de kust veranderden het licht en de vogels. Merels werden meeuwen. Ik dacht aan de vertrektijd van het vliegtuig en aan de rest van de reis, ik keek af en toe op mijn horloge om de tijd in de gaten te houden. De trein reed door een tunnel tussen de rotsen, tot de rotswand aan de rechterkant wegviel om plaats te maken voor lucht en water in de diepte. Normaal gesproken vond ik dat eng. Ik vond het vandaag niet eng, mijn tante was dood, en het zou wel heel toevallig zijn als ik nu ook dood zou gaan.

Ik volgde een zilvermeeuw met mijn ogen, tot hij uit beeld vloog en er alleen nog grijs water was, dat in de verte overging in een grijze lucht. Tussen het water en de lucht was de horizon, een rand, lichter grijs, alsof de zon erop scheen.

==

De trein stopte op Paddington Station. Ik stapte uit en ging op in de menigte. De menigte ging met de metro (lichamen van mensen, levende zwetende lichamen, stemmen, een telefoon, muziek uit een koptelefoon, uit een radio, geur van shag, van parfum, van alcohol, eten, koffie). De menigte stapte over (deuren open en dicht, halte na halte na halte na halte). De menigte stapte uit bij het vliegveld (eindpunt). Het ging bijna vanzelf.

==

Heathrow is het vliegveld met de tapijten – tapijten op de vloer, tegen de muren en tegen het plafond, in elkaar overlopende geometrische figuren, bocht na bocht, gang na gang, oneindigheid in bordeauxrood. De groep mensen waarin ik liep bewoog zich als een school vissen voort; naar links, naar rechts, een beetje uit elkaar, en weer terug. Het voordeel van onderweg zijn is dat er een bestemming is, een doel. De meeste mensen liepen er recht op af, alsof ze hier elke dag liepen, met tassen onder hun arm of op wieltjes. Er waren een paar mensen die niet wisten waar ze heen moesten en in korte broeken hun te grote koffers naar de zijkant van de gang sleepten. Ze stonden in de weg. De snel bewegende mensen zuchtten geroutineerd. Haast maakt belangrijk. Terwijl ik liep, voelde ik af en toe met mijn hand op mijn rug of de rits van mijn rugzak nog dicht was.

Ik verliet de groep om mijn ticket op te halen bij een blauwe balie. Ik kon meteen inchecken. Bij de douane werd niet moeilijk gedaan omdat ik terug naar Nederland ging en het hun niet uitmaakte wat ik eventueel mee zou smokkelen. Op de heenweg waren mijn koffer en rugzak op een tafel gelegd en opengemaakt, was alles wat erin zat bekeken. Zelfs de verpakking van het knäckebröd dat mijn moeder me had meegegeven was opengemaakt, net als het pak hagelslag. Ik moest het zelf opnieuw inpakken. Toen ik de koffer na aankomst in mijn kamer opende, lagen tussen al mijn kledingstukken chocoladehageltjes.

==

Het vliegtuig was halfleeg, een goedkope vlucht van stad naar stad. Er kwam niemand naast me zitten. Voor me zat een man met vettig haar en plooien in zijn nek waar je een balpen tussen zou kunnen klemmen.

Tijdens het opstijgen deed ik mijn ogen dicht. Ik houd niet van vliegen. Vliegen is overmoedig. Ik val regelmatig omdat mijn hoofd ergens anders is dan mijn lichaam – ik ken de zwaartekracht goed genoeg om hem te vrezen.

De vliegreis duurde minder dan een uur. Ik las een kaart waarop stond wat ik zou moeten doen als het vliegtuig neer zou storten, en ik bekeek de voorkant van een tijdschrift met taxfree aanbiedingen dat in het net aan de achterkant van de stoel van de man voor me hing. Daarna keek ik naar de man voor me. Hij ademde zwaar en zijn lichaam bewoog door het ademen. Het lichaam was groter dan de stoel waar hij op zat, zijn dijbenen pasten niet samen op de zitting maar hingen er aan de zijkanten overheen. Naast hem zat een jonge vrouw die een kabeltrui droeg. Ze was zo ver mogelijk opgeschoven naar links, van hem af, en zat met haar gezicht dicht bij het raam. Ze keek naar buiten. Buiten waren alleen maar wolken te zien, en lucht.

==

In Nederland werd Nederlands gesproken.

Als je terugkomt in een bekende situatie of een bekend land, is het bekende even vreemd, een paar minuten, afhankelijk van hoe bekend de situatie is (het huis van je ouders, de basisschool na de grote vakantie, het gezicht van een goede vriend die je lang niet gezien hebt) – je ziet het bekende opnieuw, zoals anderen het zien, en dan gaat dat voorbij, stel je scherp op wat je kent, vergeet je te kijken.

Op Schiphol was alles netjes en recht. Aan het plafond hingen duidelijke borden die aangaven wat waar was. Licht viel door grote ramen. Tussen de ramen hingen foto’s van weidevogels. Aan het einde van de loopband vertelde een vrouw dat de loopband afgelopen was. Er waren voldoende toiletten voor iedereen.

==

Ik zou met de trein verder reizen naar H. en liep naar de loketten om een kaartje te kopen. Voor de loketten stonden lange rijen. Toeristen kunnen slecht uitleggen waar ze naartoe willen en er waren veel toeristen.

Ik stond achter twee Italianen met grote koffers. Ze wilden naar Amsterdam en praatten harder dan nodig was over de dingen die ze van plan waren te gaan doen.

Toen ik eindelijk aan de beurt was (‘Ik wil graag een kaartje kopen naar H., met korting’), bekeek de man achter het loket me uitgebreid. Hij begon bij mijn gezicht, keek van mijn borsten naar mijn buik naar mijn bovenbenen en via de omgekeerde weg terug naar boven.

‘Wat zie je er apart uit,’ zei hij. ‘Ik hou daar wel van.’ Hij beklemtoonde iedere lettergreep, alsof hij een tekst oplas waar staccato boven stond.

‘Ik wil graag een kaartje kopen naar H.,’ zei ik. ‘Met korting.’

‘Zo,’ zei hij, ‘kapsones? Zeggen we geen bedankt?’

Ik gaf geen antwoord. Ik wilde liever niet naar een ander loket, omdat ik dan opnieuw zou moeten wachten. De rij achter me groeide aan.

‘Ik vroeg je iets,’ zei de man. In zijn gebit ontbrak een tand en onder zijn oog zat een bruin stukje. Ik kon niet zien of het vuil of huid was.

‘Ik wil graag een kaartje naar H.,’ zei ik.

‘Dat vroeg ik niet,’ zei hij. Hij keek naar mijn borsten. Sommige mannen doen dat per ongeluk, ergens in een gesprek, ze beseffen niet dat het te zien is, dat zij te zien zijn, dat ik het zie. Deze man deed het expres.

‘Ik heb haast,’ zei ik. De man keek naar het bord met vertrektijden. Er groeide haar uit zijn oren en uit zijn neus. Ik realiseerde me dat ik beter niet had kunnen zeggen dat ik haast had.

‘Dat kan best,’ zei de man, ‘maar ik gaf je een compliment.’ Hij keek me aan. ‘En jij bent blijkbaar zo arrogant dat je denkt dat je daar niet voor hoeft te bedanken. Misschien kun je me eerst even bedanken. Dan kijken we daarna verder.’

‘Ik hoef u niet te bedanken. Ik wil een treinkaartje kopen.’

‘Ik wacht,’ zei de man.

De vrouw achter me liep over naar de rij links naast de onze.

‘Je ziet er lekker uit.’

Ik pakte mijn tas op en liep naar de balie die het verst weg was. Ik sloot aan in de rij en keek naar het bord met actuele vertrektijden tot mijn trein omklapte.

==

Op het perron kwam een bleke vrouw met een geruite boodschappentas op wieltjes naast me staan. De tas was gevuld met doorzichtige plastic zakken met etenswaren. Ze schommelde van haar ene op haar andere been terwijl ze over de heer praatte, die alles ziet. Aan mijn andere kant stonden twee mensen, een man en een vrouw, die dezelfde rode jassen droegen. Ook hadden ze ongeveer hetzelfde kapsel (kort, met een scheiding in het midden) en dezelfde koffers (die van haar was een maat kleiner dan die van hem). Ze stonden stil, alsof ze een foto van zichzelf naspeelden.

Terwijl ik stond te wachten keek ik naar de muizen die over de rails liepen. Ik vroeg me af of muizen ooit overreden werden, en of ik ze zou moeten waarschuwen als er een trein aankwam. Ik ging ervan uit dat ze het eerder zouden weten dan ik, omdat ze de trillingen zouden voelen in de rails, en omdat ze ze eerder zouden horen, maar ik wist niet of ze begrepen wat het betekende. Ik kon niet zien of ze weg waren voor de trein kwam.

==

In de trein was het warm en er werd hard gepraat. Te veel mensen praatten te hard, alsof de trein meer lawaai maakte dan hij maakte (ik dacht: ik kap ermee, het was echt de druppel – het gaat volgende week de hele week regenen – ik zag gisteren toch een leuk programma – die ene met dat haar – we zijn er bijna, het is het volgende station, toch? – en daar vond ik zulke mooie schoenen, ze kostten ook bijna niks – hij zei van wel, maar dat zegt hij wel vaker – ik weet het niet – niet te geloven – nee, dat kind is niet van mij – ze werkt veel te hard, en dat met die ziekte – dus ik zei: ‘Nou, bedankt’ – daar ben ik niet bang voor – hij doet dat niet, ik heb het hem al zo vaak gevraagd, ik doe dat niet meer).

Buiten was het donker. Niet omdat het avond was, maar omdat het herfst was en het niet goed licht werd. Later die dag zou de schemering niet opvallen, het zou ongemerkt avond worden, de mensen zouden pas merken dat het donker geworden was op het moment dat het helemaal donker was. ‘Het is al weer donker,’ zouden ze tegen elkaar zeggen, ‘het wordt

steeds vroeger donker.’

Mijn been sliep. Ik tilde het met twee handen om mijn knie omhoog, liet mijn voet even in de lucht zweven, en legde het weer terug op de bank. Het hielp niet. Het slapen strekte zich uit tot in mijn voet, als gruis of zand of ruis op de televisie. Ik bewoog mijn tenen in mijn laars. Het voelde niet prettig. De mensen om me heen lachten, er werd vandaag veel gelachen. Ik kreeg hoofdpijn.

Er kwam een conducteur de coupé in.

Ik gaf hem mijn kaartje. ‘Alstublieft.’

‘Dank u wel.’ Hij stempelde het kaartje en gaf het terug.

‘Bedankt,’ zei ik, en toen moest ik huilen.

‘Wat is er aan de hand?’ vroeg de conducteur. Hij droeg een stropdas met uitroeptekens. De mensen om me heen waren even stil (de mensen verderop in de coupé lachten door, alsof er niks aan de hand was).

‘Niks,’ zei ik huilend.

‘Haar vriendje heeft het zeker uitgemaakt,’ zei een jongen met veel gel in zijn haar. ‘Of de kat is overleden,’ zei een ander. Ze lachten. De conducteur liep verder, vroeg om kaartjes en gaf ze weer terug, dank u wel, alstublieft.

Mijn been sliep niet meer. Als ik slikte, proefde ik snot.

==

De deuren van de trein gingen open en dicht, er stapten mensen in en uit. Het zou steeds rustiger worden in de trein, er zouden steeds meer mensen uitstappen en minder mensen instappen.

Er kwamen twee oude mensen tegenover me zitten, een vrouw en een man. Ze hadden beiden een linnen tas bij zich waar COMPETENT op stond. De vrouw haalde boterhammen in aluminiumfolie uit haar tas. Ze maakte elk pakketje open en haalde de boterhammen van elkaar om te kijken wat ertussen zat. Daarbij sprak ze de naam van het beleg uit. ‘Kaas.’ ‘Rosbief.’ ‘Filet americain.’ ‘Pindakaas.’ Nadat ze alle namen had uitgesproken keek ze opzij. Ze vroeg aan de man wat hij op zijn brood wilde. De man las een krant.

‘Het maakt me niet uit,’ zei hij.

‘Nee, je moet kiezen,’ zei ze, ‘ik heb niet voor niks overal tussen gekeken. Wil je een lekkere boterham met filet americain?’

‘Het maakt me niet uit,’ zei de man.

‘Filet americain,’ zei de vrouw, ‘die heb ik speciaal voor jou klaargemaakt.’ Ze drukte de man het juiste pakketje in zijn handen.

Buiten ging de wereld voorbij. Ik keek ernaar door het raam.

In de wereld lagen stroken gras, nat en donker, lag een sloot, een spoor, een zwaan. Een zwaan lag in de sloot tussen het spoor en het land. Achter het weiland stond een rechte rij zwarte bomen zonder bladeren waarboven zware grijze wolken hingen, als rokken, laag over laag, bijna tot op de grond. In een boom naast het spoor zaten twee kraaien. De boom ging voorbij.

In een sloot dobberden meerkoeten, levende bolhoeden (het water bewoog, het waaide). Op het gras stonden schapen, nat, zwaar van de modder, bruin in plaats van wit. De achtergrond was een dorp, een rij huisjes van peperkoek met een speelgoedkerk naast miniatuurboerderijen. Er was geen mens te zien.

Windmolens. Lege sloot. Een groep nijlganzen in een weiland, nat, natte ganzen, het regende, druppels waaiden, waaierden, als tranen over de ruiten. Eenden scholen aan de kant van een grijze sloot. Grijze eenden, eenden van onbestemde kleur, in het water voor een kantoor, tussen kantoren (kantoren waar geen mensen aan het werk waren, hoge gebouwen, donker op een of twee ruimtes na waar het licht aan was tegen inbrekers, iets wat ik nooit begrepen heb).

Een tunnel (het geluid van de trein werd iets harder, het licht van binnen leek van buiten te komen, maakte lange strepen in de lucht).

Lang leeg land. Land – bruin land, groen, legergroen, leeg, donkergroen, gras, plassen in het gras of gras dat in plassen groeit (groene stukjes uit het water).

De mensen tegenover me hadden hun brood opgegeten en keken uit het raam. De man had de krant die hij las terug in zijn tas gedaan. Het aluminiumfolie van de boterhammen lag in de prullenbak.

De trein kwam tot stilstand naast een gebouw waar in grote rode letters SQUASH CITY op stond.

‘Squash?’ vroeg de vrouw.

‘City,’ zei de man.

‘Squash.’

‘City.’

‘Squash City.’

‘Weet je wat dat is, squash?’

‘Nee,’ zei de vrouw.

‘Het is een spel met een harde bal die je tegen de muur slaat en dan komt hij weer terug.’

De vrouw knikte.

De trein reed verder, eerst langzaam, toen sneller.

==

Ik vond het jammer om uit te stappen. De reis was de tussentijd, ik was er nog niet maar ik was onderweg – ik deed wat ik moest doen. En in de trein maakte het niet uit wie ik was, zolang ik een kaartje had en geen strafbare feiten pleegde was het in orde.

Het station zag er hetzelfde uit als twee maanden geleden, of als een jaar daarvoor; er veranderde in die tijd weinig in H. Er hingen alleen nieuwe reclameposters achter het glas bij de spoorwegovergang, en de bloemenwinkel verkocht andere bloemen. Twee maanden hadden net zo goed twee dagen kunnen zijn, of twee uur.

Ik liep het perron helemaal af en ging naar rechts. In het eerste huis aan de rechterkant van de straat had ik weleens gespeeld, bij een meisje dat ik kende van de manege. Ze mocht met pen op haar muur schrijven. Ik had ook op haar muur geschreven, hoewel ik dat eigenlijk afkeurde omdat ik vond dat het niet hoorde. Ik schreef kusjes als kruisjes en woorden met hartjes als puntjes op de i. Er was ondertussen overheen geschilderd. Voor het water ging ik naar links. De kinderhoofdjes werden stoep. Ik stapte op de randen. Sonja was toch al dood.

Ik liep langs de sportschool, die verbouwd werd. Ernaast stond een huis dat ze de villa noemden. Vroeger woonde er iemand die iets met klokken of horloges deed.

In de bocht van de weg was een foto in een plastic insteekhoes met punaises aan een boom geprikt. Tussen de wortels van de boom stonden meer foto’s, in lijstjes, met kaarsen in houders eromheen. Tegen de boom zat een knuffelbeer met een jasje aan. Ook lagen er nepbloemen, rozen die niet rood meer waren maar grijs. De verf was eruit geregend. Ik keek naar de foto. Ik kende haar niet.

Op de hoek woonde de chirurg die me geopereerd had toen ik zeven jaar oud was.

Bij het stoplicht liep ik door rood. Een vrouw op een fiets belde lang. Ik liep niet in de weg, het was symbolisch.

Naarmate ik dichter bij het huis van mijn ouders kwam, ging ik langzamer lopen – ik zou nu nog terug kunnen, maar ik wist niet waarheen.

==

De auto stond voor het huis. Er lagen kleine gele blaadjes op de motorkap en het dak maar de voorruit was schoon.

Ik belde aan. Mijn sleutel lag in mijn koffer en mijn koffer lag onder het bed in mijn kamer in Engeland.

De hond blafte. Ik riep haar door de deur heen.

De hond blafte altijd als er aangebeld werd. Eerst blafte ze een paar keer normaal, daarna ging haar stem omhoog. Ze blafte steeds harder en hoger, tot het blaffen voor mensenoren niet meer hoorbaar was.

Mijn vader deed de deur open. Hij sloeg zijn armen om me heen en hield me te hard vast. Hij rook naar wasmiddel. Achter zijn bril waren zijn ogen rood.

==

Mijn moeder stond in de keuken. Terwijl ik naar haar toe liep, aaide ik de hond die tegen me opsprong. Mijn moeder klampte zich aan me vast als een aapje, een slap aapje met onverwacht sterke armen. Het leek alsof ze van vorm veranderd was, alsof ze tussen vast en vloeibaar in zat. Mensen bestaan voor het grootste gedeelte uit water, maar ik had het nooit eerder zo duidelijk gezien.

Ik moest ook huilen.

‘Het is zo erg, zo erg,’ zei mijn moeder af en toe als ze naar boven kwam voor lucht. ‘Zo erg.’

We wiegden heen en weer, beiden baby.

==

Na een tijdje liet ik los. Mijn moeder liet niet los – ik moest me losmaken, haar vingers een voor een ombuigen. Ze vertelde wat er gebeurd was.

Frank had de dag ervoor gebeld. Mijn zusje had de telefoon opgenomen. Hij had het meteen verteld, zonder naar mijn ouders te vragen. Dat ze dood was, en dat ze moesten komen.

Mijn zusje had geroepen. Mijn vader had de telefoon overgenomen.

Ze waren er niet direct naartoe gegaan. Er was niets meer aan te doen, de politie was gekomen en het lichaam was opgehaald.

Lichaam, lijk, dood.

Ik vroeg naar mijn nichtjes.

De keukenruit was beslagen.

De poes kwam door het kattenluikje binnen. Ze gaf mijn been een kopje.

De fluitketel begon te fluiten. Mijn moeder keek ernaar. Na een tijdje draaide ik het gas uit.

==