BOEKEN

BOEK

Wij zijn allemaal IJslanders

Wij zijn allemaal IJslanders

Halldór Gudmundsson

IJsland, dat is voor ons vandaag de dag de wereldwijde kredietcrisis in een notendop.

IJsland, dat is voor ons vandaag de dag de wereldwijde kredietcrisis in een notendop. Het is begonnen met beloftes van duizelingwekkende rendementen, riskante termijncontracten, adembenemende speculaties – zonder dat kennelijk iemand de banken controleerde – en een welhaast grenzeloze hebzucht van de belangrijkste spelers. Wie wil begrijpen waardoor deze crisis veroorzaakt is, hoe een heel land totaal ineen kan storten en hoe een financiële crisis de wereldeconomie in de afgrond kan werpen, die vindt bij Gudmundsson begrijpelijke antwoorden – en een spannende economische ‘thriller’.

In de zomer van 2008 kwamen in de weekends regelmatig IJslandse rijken op een stil fjordeilandje aangevlogen in hun helikopters, om onderling financiële transacties af te sluiten. Een van hun was Olafur Olafsson, een van de belangrijkste aandeelhouders van de ineengestorte Kaupthing Bank, die deel uitmaakte van een doorgedraaid financieel systeem, dat zich eerst over IJsland uitstortte en toen met enorm geraas ineenklapte.

Halldór Gudmundsson portretteert de financiële ineenstorting van IJsland als instructief model en blauwdruk van de internationale financiële crisis. Hij laat nauwkeurig zien hoe de ‘Vikingen van de economie’ met goedkoop geld chique warenhuizen, televisiekanalen of luchtvaartmaatschappijen onder IJslandse vlag brachten. Hoe ze toetraden tot banken als Icesave en hoe ze als bankier, beleggingsavonturier en financieel jongleur Engelse en Nederlandse beleggers rendementen beloofden die tot dan toe ongehoord waren. De gevolgen ondervinden we dagelijks.

   

valt niet altijd mee om erachter te komen wie de werkelijke eigenaren van die bedrijven zijn. Meestal worden de firma’s door tussenpersonen of banken bestuurd; Kaupthing had bijvoorbeeld het beheer over een flink aantal IJslandse maatschappijen op Tortola, dat wil zeggen: de bank had de bijdragen betaald en de bedrijven volgens de voorschriften opgericht. Enkele van die bedrijven waren eigendom van sjeik Mohammed Bin Khalifa uit Qatar, ook al iemand met een uitgesproken voorliefde voor eilanden.

Hij is tot op de dag van vandaag bevriend met Olafur Olafsson, en precies een jaar na het zojuist beschreven bezoek aan Flatey, in juli 2008, kwam Olafsson terug en bracht meteen ook maar een lid van de familie Al-Thani mee. Een Arabische sjeik op Flatey, daarbij verbleekt zelfs de ijsbeer die de filmmakers van Nonni en Manni indertijd naar het eiland brachten. In september 2008, twee weken voor de ineenstorting van de IJslandse banken, werd bekendgemaakt dat de Qatarese liefhebber van IJsland en zijn eilanden een aandeel van 5 procent in de Kaupthing Bank had gekocht. Vol trots wezen de managers erop dat dit het bewijs was dat buitenlandse investeerders hun geloof in de IJslandse banken niet verloren hadden en overtuigd waren van de toekomst van ons financiële stelsel.

Na de val van de banken werd het geloof in de sjeik bij de IJslanders echter ernstig aan het wankelen gebracht – zelfs bij de mensen die hem op Flatey hadden gespot. Hij was nergens meer te vinden. En wat nog erger was: het geld waarmee hij zijn zogenaamde aandeel in Kaupthing had gekocht, scheen ook nergens in de boeken te traceren te zijn. Daarentegen had de bank hem, of liever gezegd zijn bedrijven, in het verleden hoge kredieten verleend, alleen al in de week voor de ineenstorting nog 50 miljoen dollar, als je de IJslandse kranten mag geloven. Momenteel is een officier van justitie deze zaak tot op de bodem aan het uitzoeken, want het vermoeden bestaat dat de verkoop van het aandeel in Kaupthing aan de sjeik een schijntransactie is geweest met als doel de koers van de aandelen van de bank op te drijven. Opeens was iedereen verdwenen, de IJslandse miljardairs en de buitenlandse investeerders. Ook Olafur Olafsson was niet meer zo’n prominente persoonlijkheid. En toch: in februari 2009 schonk zijn liefdadigheidsfonds de IJslanders 20 miljoen kroon om de psychologische gevolgen van de ineenstorting te bestrijden.

Als een helikopter op Flatey: zo daalde het mondiale financiële kapitalisme in het begin van de eenentwintigste eeuw neer op IJsland, met enorm veel kabaal; en als kinderen schoten we er blij op af om meegenomen te worden in de vlucht omhoog. Even snel verdween het weer, met al haar ‘players’. En nu moeten wij, IJslanders, leren om zo goed en zo kwaad als het gaat in crisis te verkeren. Zoals gaandeweg de hele westerse wereld dat leren zal.

'Beeldend beschrijft hij hoe de ‘Vikingen’, zoals de nieuwe rijken zich trots noemden, het eiland veroverden en hoe hij zich geleidelijk aan een fossiel begon te voelen.' - NRC Handelsblad

Interview op Managementboek.nl

De internationale financiële crisis in een notendop

Bron: Managementboek.nl

Recensie op NRCBoeken.nl

De IJslanders verkeren in shock door het knappen van het zeepbelkapitalisme. In Reykjavik proberen schrijvers de gevolgen voor hun land te overzien. „We zijn onze onschuld kwijt.”

Bron: NRCBoeken.nl