BOEKEN

BOEK

Verloren wereld. Een Bosnische familiegeschiedenis

Verloren wereld. Een Bosnische familiegeschiedenis

Alfred van Cleef

Twintig jaar na de ‘etnische zuiveringen’ in Bosnië-Herzegovina reist Alfred van Cleef opnieuw naar Prijedor, waar eind 2013 nog een massagraf is ontdekt. Dat de oorlog blijvende sporen achterlaat, blijkt ook uit zijn nieuwe gesprekken met de broers Berberovic

Twee van de broers overleefden de concentratiekampen Keraterm en Omarska. Van de derde was al lang niets meer vernomen toen Van Cleef in 1993 naar hem op zoek ging, dwars door de linies heen. Nu reist Van Cleef opnieuw door Bosnië en ontdekt in het Zweedse Uddevalla dat de oorlog jaren later alsnog een slachtoffer heeft gemaakt. Wat voor invloed heeft de Bosnische oorlog op de overlevenden, en op hun inmiddels volwassen kinderen?

Door de ogen van de broers en hun gezinsleden, als vluchtelingen over Europa uitgewaaierd, maken we van dichtbij de oorlog in Bosnië en de nasleep daarvan mee. Iedereen blijkt anders met het traumatiserende verleden om te gaan: de een is rustig en gesloten geworden, de ander juist boos en verbitterd. ‘Het is als een lange, slechte droom,’ zegt Senad in accentloos Nederlands. ‘Ik begrijp mijn leven niet.’

Verloren wereld is een aangrijpende geschiedenis van een Bosnische familie, een universeel verhaal over de invloed van oorlog op mensenlevens. De pijn, de angst, het verdriet en de moeilijke keuzes die gemaakt moeten worden, zullen geen lezer onbewogen laten.

Ook verkrijgbaar als eboek

   

Die nacht droomde Hamdo Berberović dat hij weer in Ljubija was. ‘Ze bliezen de moskee op en de brokstukken vlogen om me heen,’ zou zijn psychiater later noteren. ‘Ik was mijn moeder kwijt, mijn broer Hilmija was in groot gevaar.’ Na die droom stond hij op met de angst in zijn benen. Urenlang zat hij op zijn ijzeren bed en staarde naar de in hoog tempo voorbijflitsende beelden van MTV. Hij rookte de ene sigaret na de andere. Nera deed intussen of ze sliep, maar in werkelijkheid was ze klaarwakker. Ze wist dat het geen zin had om met hem te praten.

Zijn dromen boezemden Hamdo vooral zo veel angst in omdat hij wist dat ze vaak voorspellend waren. Die gave ontdekte hij toen hij nog op de middelbare school zat. Zo voelde hij altijd van tevoren precies aan wanneer zijn oom uit Duitsland zou overkomen. Hij wist dus dat zijn nachtmerries werkelijkheid konden worden, terwijl hij volstrekt machteloos was er iets tegen te doen.

Dertien dagen was Hamdo alleen in Nederland geweest voordat hij Nera na een scheiding van zeven maanden eindelijk weer in zijn armen kon sluiten. Hij was niet meer te stuiten geweest met zijn verhalen. Tot in de kleinste details had hij zijn ervaringen in de kampen beschreven en de volgende nacht weer, net zo lang tot Nera het niet meer kon aanhoren. Dat was meteen de laatste keer dat ze er ooit samen over had-den gesproken. Hij was dichtgeklapt. Hoewel Nera keer op keer zijn lievelingsgerechten kookte at hij slecht. Hij sprak weinig, ook als hij met Nera alleen was. ‘Waar ben je?’ vroeg ze hem soms. ‘Hier.’ Maar ze wist dat het niet waar was.

Drie maanden woonden ze nu al met Senad, Goga en de twee meisjes in de voormalige officiersmess van een kazerne in Haarlem, waar ze te boek stonden als Berberović H, Berberović N, Berberović S en Berberović G, gebouw C, kamer 31. Ze leefden daar dicht opeengepakt met nog drie andere families, die slechts door een rij afgedankte stalen ziekenhuiskasten van hen waren gescheiden.

Ze droegen kleding die beschikbaar was gesteld door een winkelketen. Met de andere vluchtelingen uit de kazerne hadden ze nummertjes moeten trekken. Nera ging eerst en bemachtigde een trui en een spijkerbroek. Maar toen Hamdo ’s middags aan de beurt was, restte er voor hem slechts een blauwe broek die hem veel te groot was. Hij had hem later nog kunnen ruilen met een man uit de kazerne.


Download het fragment als PDF

'Van Cleef heeft een indrukwekkend boek geschreven, dat wat weerzinwekkendheid betreft doet denken aan de verhalen van overlevenden uit het concentratiekamp Auschwitz. Wat met name schokkend is aan de hier beschreven Bosnische Oorlog vanuit een familiair perspectief, is de vertwijfeling over het feit hoe voormalige vrienden en buurtgenoten van de ene op de andere dag doodsvijanden van elkaar bleken te zijn.' - Historiek.net

Recensies over De verloren wereld van de familie Berberović:

'De verloren wereld van de familie Berberović vertelt de geschiedenis van de oorlog in Bosnië op micro-niveau. Het boek heeft een stijl die buitengewoon down to earth is. Waarschijnlijk juist daardoor komt de familiesaga onstuitbaar en overweldigend als een lawine op je af. Dit boek, op de grens van journalistiek en literatuur, zou eigenlijk in het Servo-Kroatisch vertaald moeten worden. Het hoort, in zijn schijnbare pretentieloosheid, tot het beste dat er over de oorlog daar is verschenen.' de Volkskrant

'Een realistisch, spannend en tragisch verhaal, goed geschreven en zonder overbodige pathos of sentimentaliteit verteld.' NRC Handelsblad

'A remarkable book.' The New Yorker

'Boeiender dan de oorlogsverhalen van de journalisten omdat het de oorlog laat bekijken van dichtbij.' Streven

'Van Cleef brengt in zijn boek de oorlog terug tot pijnlijk concrete proporties. Een imponerend relaas.' De Morgen

'Alfred van Cleef past hetzelfde procédé toe als de Chinese schrijfster Yung Chang in Wilde Zwanen.' Elsevier

'Vaak mondt literair geëxperimenteer in non-fictie uit in oncontroleerbaar, langdradig en gedramatiseerd en daardoor gelukkig weer achterhaald New Journalism. Van Cleef is aan dit alles ontsnapt.' De Journalist

Artikel op Historiek.net

Van Cleef heeft een indrukwekkend boek geschreven, dat wat weerzinwekkendheid betreft doet denken aan de verhalen van overlevenden uit het concentratiekamp Auschwitz. Wat met name schokkend is aan de hier beschreven Bosnische Oorlog vanuit een familiair perspectief, is de vertwijfeling over het feit hoe voormalige vrienden en buurtgenoten van de ene op de andere dag doodsvijanden van elkaar bleken te zijn.

Bron: Historiek.net

Alfred van Cleef te gast bij Dichtbij Nederland

Alfred van Cleef groeide op in Amsterdam. Hij studeerde aan de School voor de Journalistiek in Utrecht en legde zich daarna toe op het schrijven van sociale achtergrondreportages en reisverhalen. In 1990 trad hij als algemeen verslaggever in dienst bij NRC Handelsblad waar hij sociale, economische en politieke reportages voor het Zaterdags Bijvoegsel schreef, maar met name fungeerde als reizend buitenlandreporter. Zo maakte hij van 1992 tot 1996 vanuit Bosnië–Herzegovina, Servië en Kroatië reportages over de Balkanoorlogen. Als schrijver debuteerde Alfred van Cleef met De verloren wereld van de familie Berberovic (1994). Daarna volgden Het verdwaalde eiland (1999), Verlangen (2004 ) en De verborgen ordening (2010).

Bron: DichtbijNederland.nl

Bijeenkomst in de Balie

Een oorlog houdt niet op als de vrede is getekend. Slachtoffers - maar ook daders - dragen herinneringen met zich mee van brandende huizen, vluchtelingen in open laadbakken, mortieraanvallen op woonwijken of magere mannen achter prikkeldraad. Dat geldt ook voor de duizenden Bosniërs die twintig jaar geleden als vluchteling in Nederland terechtkwamen. Wat zijn de sporen die de Bosnische oorlog bij hen heeft achtergelaten? Hoe is het voor de tweede generatie om kind te zijn van ouders met een oorlogstrauma?

Bron: DeBalie.nl