BOEKEN

BOEK

Guantánamo spreekt

Guantánamo spreekt

Roger Willemsen

Over Guantánamo is alles gezegd op de verhalen na die de gevangenen zelf te vertellen hadden. Guantánamo spreekt geeft hun een stem in de interviews in dit boek.

Over Guantánamo is alles gezegd op de verhalen na die de gevangenen zelf te vertellen hadden. Guantánamo spreekt geeft hun een stem in de interviews in dit boek.

In Guantánamo worden al ruim vier jaar 'vijandelijke strijders' door de Amerikaanse regering vastgehouden zonder aanklacht, zonder vorm van proces en buiten alle internationale conventies om. De pers mag Guantánamo tot dusver alleen 'van buitenaf' bekijken; met de gevangen heeft tot op de dag van vandaag niemand mogen praten. In mei 2006 hebben de Verenigde Naties de V.S. opnieuw beschuldigd van ernstige schending van de mensenrechten en geëist dat het kamp onmiddellijk wordt gesloten.

De berichten over gekochte gevangenen, zelfmoordpogingen, verkrachtingen, ontheiliging van de Koran, (onreine) honden in cellen, aan drugs verslaafde bewakers en 'spoorloos verdwenen' gevangenen nemen almaar toe; onafhankelijk onderzoek wordt afgewezen. Ontslagen gevangenen moeten zich schriftelijk en onder dreiging van zware straffen verplichten het absolute stilzwijgen te bewaren.

Roger Willemsen heeft vijf voormalige gevangenen opgespoord die bereid waren op geheime plekken en in aanwezigheid van hun advocaat uitvoerig hun verhaal te doen: twee Russen, een Palestijn, een Jordaniër en een Afghaan. Als illegal combattants hebben ze zich slechts aan één ding schuldig gemaakt: ze waren op het verkeerde tijdstip op de verkeerde plaats. Ze spreken over de omstandigheden die hen tot volkomen rechteloze gevangenen maakten, over de onwaardige gevangenschap en over hun verwoeste leven sinds hun vrijlating. Hoop op rehabilitatie is er niet.

   

Voorwoord

Over Guantánamo is alles al gezegd. Behalve wat de gevangenen te zeggen hadden.

Hoewel er door journalisten wereldwijd veel is geschreven en door ambtenaren veel is beantwoord, blijven de ervaringen van de gevangenen zelf merkwaardig genoeg ondervertegenwoordigd. Zo zou je bijvoorbeeld de indruk kunnen krijgen dat de Duitse actualiteit – ondanks de grote openbare belangstelling voor het kamp Guantánamo – gewoonweg geen belangstelling heeft.

Geen enkel uitvoerig interview met een van de vrijgelaten gevangenen is hier ten lande verschenen. Toch stond in talrijke artikelen tegen beter weten in te lezen dat deze gevangenen enerzijds zeer gevaarlijk waren en anderzijds menswaardig werden behandeld, ja, vaak verschenen de bulletins van de Amerikaanse regering over Guantánamo kritiekloos in de dagbladen alsof het ging om mededelingen van de generale staf tijdens de Golfoorlog.

Was dit een uitdrukking van loyaliteit, dan was het valse loyaliteit en mogen wij spreken van een vrije pers, dan had zij van deze vrijheid veel meer gebruik mogen maken in het geval van Guantánamo – en zeker niet slechts ten bewijze van eigen onafhankelijkheid.

Dit kamp verdient net als alle andere geheime kampen waarin mensen zonder vorm van proces jarenlang vastgehouden en gemarteld worden, even scherp in de gaten gehouden als veroordeeld te worden. Het roept radicale afwijzing op, die bij de gematigde toon van de diplomatie en de artikelen in de pers grotendeels ontbreekt.

Guantánamo wordt altijd nog beschouwd als een hobbel, niet als hét schandaal van een democratie die zich permitteert zelf te bepalen wie geen aanspraak kan maken op haar grondwettelijke rechten en wie daardoor zonder vorm van proces verplaatst en ontvoerd, geïsoleerd, psychisch en lichamelijk gefolterd, gebroken en – wanneer hij beroofd is van zijn vitale bestaansmiddelen – weggeworpen worden mag.

De politieke retoriek is op geen enkel moment de spreekbuis van dit schandaal geweest. Ook zijn daarbij de verklaringen van de Amerikaanse president niet behandeld als grove desinformatie, wat zij feitelijk zijn, die als zodanig reeds naar een beruchte traditie verwijzen. Afgezet tegen de werkelijkheid van dit kamp is de diplomatieke verdraagzaamheid die het duldt zelf medeplichtig aan de martelingen die er worden bedreven. Want de gevangen van Guantánamo lijden ook onder het feit dat het wereldgeweten zonder gevolgen blijft.

Bespreking op 8weekly.nl

Opvallend is dat nieuwe wetgeving de VS steeds een stapje dichterbij brengen bij wat ze juist zeggen te bestrijden. Of het nu de Patriot Act (12 oktober 2001) betreft, of de Military Commissions Act (29 september 2006), telkens komt de mogelijkheid van staatsterreur en een dictatoriaal bewind een beetje dichterbij.

Bron: 8weekly.nl