BOEKEN

BOEK

Eva Braun. Leven met Hitler

Eva Braun. Leven met Hitler

Heike B. Görtemaker

Görtemaker portretteert Eva Braun als een vrouw wier voorliefde voor champagne, lippenstift en luxe noch met de nationaalsocialistische ideologie noch met de tijdgeest strookte, en die Hitler bewust tot het bittere einde bijstond.

Adolf Hitler was, volgens het beeld in de nationaalsocialistische propaganda, de eenzame Führer getrouwd met Duitsland. In werkelijkheid had hij echter in het geheim een twintig jaar jongere minnares, Eva Braun. Wie was die jonge vrouw met wie Hitler nog kort voor zijn ondergang trouwde?

Gewoonlijk wordt ze beschreven als een politiek naïeve vrouw die in München en in Hitlers privéchalet, de Berghof, slechts een onbeduidende bijrol speelde. Maar in hoeverre klopt dat beeld? Wat betekende het om samen te leven met een van de grootste misdadigers uit de wereldgeschiedenis? Welke rol speelde Hitlers minnares in zijn omgeving? Hoeveel invloed had ze? En wat wisten zij en de andere vrouwen van de misdrijven van hun hooggeplaatste mannen?

Heike Görtemaker schetst voor het eerst een uitvoerig portret van Eva Braun en de kring op de Berghof. Gedetailleerd beschrijft de historica het leven van Hitlers minnares, van het kleinburgerlijke gezin waarin ze opgroeide, tot de inner circle van de nationaalsocialistische machthebbers en hun gezamenlijke zelfmoord in Berlijn in de Führerbunker op 30 april 1945, daags na hun bruiloft. Vooral de beschrijving van de loyaliteitsverhoudingen binnen de kleine kring van intimi rondom Hitler en Braun jaagt de lezer voortdurend de rillingen over de rug. Leven met Hitler rekent af met de legende van de onschuldige minnares. Görtemaker portretteert Eva Braun als een vrouw wier voorliefde voor champagne, lippenstift en luxe noch met de nationaalsocialistische ideologie noch met de tijdgeest strookte, en die Hitler bewust tot het bittere einde bijstond.

   

Toen Eva Braun zich op 7 maart 1945 per koerierwagen van München naar Berlijn liet rijden, stond ze op het punt haar levensverhaal af te sluiten. Dat verhaal was in 1929 begonnen in de zaak van de Münchense fotograaf Heinrich Hoffmann, waar ze de voorzitter van de destijds in Duitsland nog weinig succesvolle rechtsextremistische Nationaalsocialistische Duitse Arbeiderspartij, Adolf Hitler, had leren kennen. Nu reisde ze tegen zijn wil naar de hoofdstad om daar samen met hem te sterven.

Hitler had haar bevolen op de Obersalzberg bij Berchtesgaden te blijven, waar hij een buitenverblijf bezat – zijn ‘bergvesting’. Want grote delen van Berlijn waren, helemaal na de geallieerde luchtaanvallen van 3 februari, totaal verwoest; meerdere malen per dag klonk het luchtalarm. Het Russische Rode Leger had al in januari de Oder bereikt. Vanuit het westen naderden de Amerikanen en de Britten, geholpen door vele bondgenoten.

Op de Rijkskanselarij rekende dan ook niemand op de komst van Eva Braun. Met haar verschijning, zo schreef Albert Speer later in zijn Erinnerungen, ‘kwam letterlijk en figuurlijk een voorbode van de dood de bunker binnen’. In feite trad ze daarmee uit de schaduw van haar jarenlange maîtressebestaan. Haar naam is sindsdien onlosmakelijk verbonden met die van Hitler. Zijzelf werd, door hun gezamenlijke einde, met hem tot een legende. Was dat wat ze wilde? Volgens de Britse historicus Ian Kershaw heeft niemand zo sterk zijn stempel gedrukt op de twintigste eeuw als Adolf Hitler. Onbetwistbaar dreunt ook nu nog de schokkende ervaring na dat zelfs een ‘moderne, vooruitstrevende en gecultiveerde maatschappij’ onvoorstelbaar snel ‘tot barbarij’ kon vervallen.

De naam Hitler werd daarmee tot een symbool. Wereldwijd verbindt men zijn naam met geweld, onmenselijkheid, racisme, geperverteerd nationalisme, volkerenmoord en oorlog. Sinds Hitler op 30 januari 1933 door Rijkspresident Paul von Hindenburg tot rijkskanselier was benoemd, waarmee de NSDAP op legale wijze aan de macht kwam, zijn er talloze pogingen gedaan niet alleen de structuur van de nationaalsocialistische dictatuur bloot te leggen, maar vooral ook het ‘fenomeen’ Hitler te duiden. Deze discussie duurt ook nu nog voort.

Hierbij vergeleken lijkt de historische betekenis van Eva Braun, de jarenlange vriendin en latere echtgenote van het ‘vleesgeworden kwaad’, maar gering, ‘een wel erg bleke schaduw van de Führer’, ja zelfs een ‘teleurstelling voor historici’, zoals Hugh Trevor-Roper schreef. Reden hiervoor was de opvatting dat Eva Braun ‘geen rol [zou hebben] gespeeld in de beslissingen die tot de grootste misdaden van de eeuw zouden leiden’, maar slechts onderdeel was van een schijnidylle in Hitlers privéleven die hem misschien zelfs in staat heeft gesteld ‘zijn gruweldaden des te consequenter’ voort te zetten.

Hierdoor blijft Eva Braun in de biografieën over Hitler een randfiguur. In de weinige werken waarin haar levensverhaal wordt verteld, wordt steevast de nadruk gelegd op haar vermeend tragische ‘noodlot als vrouw’ en wordt – voorzover ze zich überhaupt van ideologische vooroordelen kunnen loszingen – geen enkele poging gedaan de vriendin van Hitler een plek te geven in haar sociale, culturele en politieke context.

De veronachtzaming van Eva Braun als historische figuur kan niet in de laatste plaats worden verklaard uit het beeld van Hitler zoals dat uit het overgrote deel van de literatuur naar voren komt. Want het is ook nu nog omstreden om Hitler voor te stellen als mens. Sommige van zijn biografen beweren zelfs dat hij een ‘onpersoon’ zou zijn. Zo dichtte Joachim C. Fest hem aan het begin van de jaren zeventig weliswaar een schijnbaar verpletterend aura van macht en een ‘karakteristieke grandeur’ toe, maar bekritiseerde tegelijkertijd zijn bleke persoonlijkheid, het standbeeldachtige, theatrale van zijn verschijning, en wees op zijn ‘ongeschiktheid voor het dagelijks leven’.

Decennia later vond ook Ian Kershaw dat Hitlers ‘gehele wezen’ in zijn Führerrol was opgegaan, terwijl het hem aan een ‘persoonlijk’, ja zelfs ‘dieper’ bestaan had ontbroken; het privéleven van deze dictator, die ‘charismatische macht’ en een ‘uitzonderlijk karakter’ bezat, zou zelfs louter uit een opeenvolging van ‘lege rituelen’ hebben bestaan. Zelfs met de afstand van zestig jaar en de overtuiging dat de geschiedwetenschap de ‘afgrond’ van de nationaalsocialistische staat intussen ‘zorgvuldig opgemeten’ zal hebben, kijken historici nog altijd in ‘de muil van het monster’.


Download het fragment als PDF

'Het moet worden gezegd: Eva Braun - Leven met Hitler is een spectaculair boek.' - Tubantia

‘Veruit het beste boek dat in de jaarlijkse oorlogshausse verschijnt, is een nieuwe biografie van Eva Braun. Heike Görtemaker kan degelijk, maar ook toegankelijk schrijven. Het belang van de biografie van Eva Braun is dat door haar wedervaren Hitler als gewoon mens wordt getoond. Luxe, ambitie en het zich neerleggen bij de ondergang, Eva Braun blijft fascineren.’ – Nederlands Dagblad

'Anders dan haar voorgangers beschrijft Görtemaker de maîtresse van Hitler niet als een dom en onschuldig burgertrutje, dat der Führer alleen maar vermaakte met danspasjes en lichamelijke oefeningen.' - Max Pam in HP/De Tijd ****

'Goed geschreven en voortreffelijk vertaalde biografie.' - Trouw

'De grondigste biografie van Eva Braun' - Elsbeth Etty in NRC Handelsblad

Bespreking op Iedereenleest.be

Met dit werk wilde de historica Heike B. Görtemaker komaf maken met deze beeldvorming over Eva Braun. In haar boek schudt de historica het bestaande beeld over Eva Braun grondig door elkaar.

Bron: IedereenLeest.be

Vermelding in Vrij Nederland

Braun was niet voor de sier op de Berghof, ze was niet onwetend, ze was ingewijd Рzoveel staat na G̦rtemakers knappe demythologisering van Eva Braun wel vast.

Bron: VN.nl

Bespreking op Goddeau.com

De verdienste van Gortemakers realistisch en uiterst gedocumenteerd beschreven nieuw boek is dat ze de vele tegenstrijdigheden blootlegt en de geschiedenisleek doorheen deze boeiende, maar erg complexe materie gidst. Ook voor wie geen affiniteit heeft met de oorlog, maar vooral voor fans van geschiedenis is dit boek absoluut aan te bevelen.

Bron: Goddeau.com

Interview in de Boekenkrant

Het historische beeld van Eva Braun deugt niet. Heike B. G̦rtemaker schreef een dikke biografie van de "geheime First Lady" van nazi-Duitsland Рen corrigeert een aantal hardnekkige misverstanden.

Bron: Boekenkrant.com

Interview in het Reformatorisch Dagblad

Eva Braun heeft een belangrijker rol aan Hitlers zijde gespeeld dan tot dusver werd aangenomen. De Duitse historica Heike B. Görtemaker: „Zij was niet dat domme blondje.”

Bron: RefDag.nl

Bespreking in Tubantia

Uit deze biografie blijkt dat Brauns dramatische einde een welbewust geregisseerde daad was die haar na al die jaren in de schaduw van haar geliefde de plaats gaf waar ze zo hevig naar verlangd had: als de enige wettige echtgenote van Adolf Hitler.

Bron: Twenteuitdekunst.nl

Interview op Geschiedenis24

Heike Görtemaker is auteur van het boek: Eva Braun. Leven met Hitler. Wie was die jonge vrouw met wie Hitler nog kort voor zijn ondergang trouwde? In een interview met Geschiedenis 24 licht de auteur een tipje van de sluier op.

Bron:

Interview in De Standaard

Eva Braun was niet een naïeve deerne in de klauwen van de duivel, zegt de Duitse historica Heike Görtemaker. Ze was vastbesloten om de geschiedenis in te gaan als de vrouw van haar grote held Adolf Hitler en heeft er alles aan gedaan om die positie te bereiken.

Bron: BoekhandelRaaklijn.be

Bespreking in Historisch Nieuwsblad

In biografieën is Eva Braun vaak afgeschilderd als de jonge en naïeve vrouw die verliefd werd op een monsterlijke dictator. Görtemaker rekent echter af met dit beeld in haar boek. Volgens Görtemaker was de maîtresse van de ‘Führer’ namelijk één van de prominenten in de kring van Hitler. ‘Ze was Hitlers meest loyale volgeling en toonde meerdere keren haar bereidheid om te sterven voor hem.’

Bron: HistorischNieuwsblad.nl

Nieuwsitem bij Nieuwsuur

Was Eva Braun slechts de naïeve vriendin van Hitler? Uit haar biografie blijkt dat ze een grotere rol speelde. Nieuwsuur spreekt met auteur Heike Görtemaker.

Bron: Nieuwsuur.nl

Recensie uit HP/De Tijd van Max Pam

Anders dan haar voorgangers beschrijft Görtemaker de maîtresse van Hitler niet als een dom en onschuldig burgertrutje, dat der Führer alleen maar vermaakte met danspasjes en lichamelijke oefeningen. Was Eva aanvankelijk niet veel meer dan een negentienjarige bewonderaarster die in Hitler een vaderfiguur zag, in de loop der jaren groeide zij uit tot een van de invloedrijkste personages in Hitlers coterie op de Obersalzberg.

Bron: MaxPam.nl

Privéfoto's op Life.com

De Amerikaanse site LIFE.com heeft recent ontdekte privé-foto’s van Hitler’s vrouw Eva Braun online gezet. De collectie van 31 foto’s zou in 1945 in het bezit zijn gekomen van het Amerikaanse leger en is onlangs in de openbaarheid gekomen dankzij verzamelaar en curator Reinhard Schulz.

Bron: Life.com

Interview op Humo.be

'Ze wás geen dom blondje. Ze heeft keihard gewerkt om de vrouw van de Führer te worden'

Bron: Humo.be

Radiointerview voor de BBC

'No one could dare to challenge her position... She herself wanted to be at Hitler's side and fought very hard and indeed with all means to...'

Bron: BBC.co.uk