BOEKEN

BOEK

Dood van een leraar

Dood van een leraar

Cyrille Offermans

Freek Moerdijk is afgestudeerd filosoof. Op zoek naar passend werk belandt hij bij een cultureel radioprogramma en een literaire uitgeverij, waarna hij, achtentwintig jaar oud, toch kiest voor het leraarschap. Hij houdt het niet lang vol en verdwijnt.

Cyrille Offermans schetst in zijn geslaagde mix van onderwijs en ontwikkelingsroman een even scherpzinnig als verontrustend beeld van de spanningen die het ‘denkend leven’ van de puberende scholier, de twijfelende student, de werkzoekende filosoof en de geëngageerde leraar aan het begin van de eenentwintigste eeuw zo uitdagend en slopend maken.

De auteur wil zich niet scharen aan de zijde van zelfingenomen veteranen die zich beklagen over de jeugd die niet wil deugen en aan wie mooie boeken niet besteed zijn.Dat laatste is misschien wel waar, maar mag niet verwonderen: de leraren zijn geen haar beter, zij lezen ook niet.Voor de jeugdige Moerdijk, een veellezer van huis uit, is dit niet de enige onthutsende ervaring. De school als gesloten instelling, het gebrek aan visie en pedagogisch elan bij de leiding, de blindheid voor reële problemen, de stress waaraan leerlingen één docenten zijn blootgesteld –Offermans schetst het op steeds boeiende, soms ronduit komische wijze en nooit als klaagzang.

En als de verteller, een collega zonder bijzondere band met de leraar, wordt gevraagd als enige een toespraak te houden tijdens de rouwbijeenkomst na Freek Moerdijks overlijden, heeft hij drie opties – toezeggen en een onpersoonlijke, standaard toespraak afleveren, toezeggen en de kans pakken de waarheid te spreken, of met een goede smoes afzeggen. Het wordt een moeizame klus, iedere besluit heeft niet te onderschatten consequenties.

   

Vierentwintig uur respijt kreeg ik, maximaal, daar zijn er nu nog achttien van over. In die zes uur ben ik niet dichter bij een antwoord gekomen, het ontbrak me aan de rust erover na te denken. Ik had het kunnen verwachten, die vraag, toch was ik er niet op voorbereid, stom genoeg.

Als ik besluit die toespraak niet te houden, moet hij het zelf doen. Dat zou ook niet meer dan normaal zijn, je bent directeur of je bent het niet. Alleen weet ik dan al precies wat ons te wachten staat: een treurige opsomming van biografische data, vooral of uitsluitend gekoppeld aan Peters helaas vroegtijdig afgebroken carrière aan onze school.

En dat alles gelardeerd met lovende clichés uit het handboek gelegenheidstoespraken, afdeling: van de doden niets dan goeds. Peter zal worden geprezen om zijn onvoorwaardelijke inzet, zijn niet-aflatende plichtsbesef, zijn grote verantwoordelijkheidsgevoel. Misschien had hij het niet altijd even gemakkelijk, maar hij zal desondanks ongetwijfeld dag en nacht hebben klaargestaan voor de leerlingen, een leraar in hart en nieren, niets was hem ooit te veel.

In werkelijkheid was alles hem te veel. Weet de directeur daar ook maar iets van? Ja, íets in elk geval, hij heeft nog geprobeerd hem voorgoed in de lappenmand te krijgen, al zal hij zich dat nu liever even niet herinneren. Zonder gêne liet hij me gisteren weten dat Peter voor hem een onbeschreven blad was, en dat terwijl zij hier een jaar of zes hebben rondgelopen als collega’s. Ik heb hem er niet naar gevraagd, maar uit alles bleek dat hij van Peters dramatische levensverhaal niets wist. Dat vond ik schokkend.

Hij had ons wel vaker bij elkaar zien zitten. Ja, wacht, waren wij geen buren? Ineens herinnerde hij zich dat onplezierige voorval met die lastige jongen, kom, hoe heette die ook weer? Ik had het toen nog voor mijn collega opgenomen, heel solidair vond hij dat. Hij meende dat wij vrienden waren. Ik zou dus beter dan wie ook in staat zijn een mooie en passende toespraak te houden, dan was ook het meer persoonlijke gedeelte van de plechtigheid in goede handen. Zelf zou hij natuurlijk het officiële deel voor zijn rekening nemen.

Maar wij waren helemaal geen vrienden. Hoe zou dat ook hebben gekund met dat leeftijdsverschil? We kwamen elkaar tegen, veel meer was het niet. Als nieuwkomer, en dus nog niet gewend aan de omgangsvormen in deze educatieve instelling, zag ik waarschijnlijk wel scherper dat de leerlingen over hem heen liepen, dat ze hem als voetveeg gebruikten en dat niemand een poot uitstak om hem te helpen. Maar dat zou de directeur ook allemaal kunnen weten, dus hield ik het voor me.

Zo lang hoefde mijn verhaal ook niet te duren, zei hij, vijf minuten, tien hooguit, de ervaring leerde dat de aandacht daarna algauw verslapte. Als directeur zou hij zelf de bijeenkomst openen. Hij zou kort in herinnering roepen welke droevige gebeurtenis ons hier bij elkaar bracht, hij zou de ceremoniële gang van zaken schetsen. Over het noodlottige ongeluk zou hij ons alleen kort en feitelijk informeren, in essentie ging het daarbij om dezelfde tekst die hij gisteren voor het persbericht had geschreven. Dan zou hij mij, met mijn meer persoonlijke verhaal, het gras niet voor de voeten wegmaaien.

Dat heeft hij, toen hij zag dat ik aarzelde, wel drie of vier keer herhaald. Maar als hij zich werkelijk tot de vaststaande feiten beperkt en niet gaat speculeren, is hij gauw uitgepraat. Dan moet ik nog zien dat hij daar een enigszins samenhangend en begrijpelijk verhaal van maakt, een retorisch talent is hij allerminst. Anderzijds, te veel mysterie kan hij ook niet hebben, dat is me gisteren wel duidelijk geworden.


Download het fragment als PDF

‘Een als bildungsroman verpakte filosofieles’ – Filosofie Magazine

'Zijn taal is bijna hetzelfde als in zijn essays: zowel soepel als aftastend journalistiek. Maar een kritisch bastion tegen de tijdgeest, dat is deze roman zeker. En dat valt beslist op.' - Fleur Speet in De Morgen

'Offermans schrijft met liefde over leraren.' - Vrij Nederland ***

'Dood van een leraar is de sterke nieuwe roman van Cyrille Offermans. De stijl is kraakhelder. Door de distantie ten opzichte van de gebeurtenissen in het boek, zijn de overpeinzingen van Moerdijk des te interessanter. Het is een boek dat je af en toe weglegt om er eens goed over na te denken, maar  tegelijkertijd snel weer oppakt om verder te lezen.' - boekhandel Van Rossum

'Dood van een leraar geeft een scherp beeld van de spanningen die het leven van de puberende scholier, de twijfelende student, de werkzoekende filosoof en de geëngageerde leraar aan het begin van de eenentwintigste eeuw soms zo slopend maken. Een inspirerend boek vol verrassende inzichten, en onmisbare lectuur voor iedereen die ooit op school was.' - Boek.be

'Freek is geen doorsnee joch, met zijn grote interesse voor literatuur, kunst en cultuur. Maar door dit erudiete personage kan Offermans nog wel naar hartenlust aan het beschouwen slaan. Dat hij dat knap kan, heeft hij bewezen met zijn essays.' - Nederlands Dagblad

'Door de innemende toon legt de lezer het boek niet gemakkelijk weg. Soms eindigt een hoofdstuk zo spannend dat men moet doorlezen. De filosofische inkleuring doet de rest.' - LiteraireDebuten.nl

Bespreking door Literaire Debuten

Door de innemende toon legt de lezer het boek niet gemakkelijk weg. Soms eindigt een hoofdstuk zo spannend dat men moet doorlezen. De filosofische inkleuring doet de rest.

Bron: LiteraireDebuten.nl

Videorecensie op kanaal Z

Bron: Kanaalz.rnews.be

Bespreking op Cultuurbewust.nl

Stilistisch is Offermans, zoals we een veelgeprezen essayist mogen verwachten, sterk. Dood van een leraar leest prima weg en overpeinzingen van een paar pagina’s lang zijn makkelijk door te komen. Onder andere door zijn sterke stijl en het gemak waarmee hij flashbacks inzet, blijf je als lezer geboeid doorlezen.

Bron: Cultuurbewust.nl

Bespreking in de Boekenkrant

Dood van een leraar is een interessante mix van een Bildungsroman en een schets van het hedendaags onderwijs in Nederland.

Bron: Boekenkrant.com

Bespreking op Boek.be

Dood van een leraar geeft een scherp beeld van de spanningen die het leven van de puberende scholier, de twijfelende student, de werkzoekende filosoof en de geengageerde leraar aan het begin van de eenentwintigste eeuw soms zo slopend maken. Maar ook uitdagend: Freek Moerdijk, nieuwsgierig naar alles, probeert ook in de meest heftige momenten niet ten onder te gaan en zijn idealisme niet te verliezen. Een inspirerend boek vol verrassende inzichten, en onmisbare lectuur voor iedereen die ooit op school was.

Bron: Boek.be

Recensie van Boekhandel Van Rossum

Het is een boek dat je af en toe weglegt om er eens goed over na te denken, maar  tegelijkertijd snel weer oppakt om verder te lezen.

Bron: BoekhandelvanRossum.nl

Voorpublicatie op Athenaeum.nl

Volgende week verschijnt het romandebuut van Cyrille Offermans, Dood van een leraar. Deze Nacht kunt u alvast de eerste pagina's lezen, en uw exemplaar bestellen.

Bron: Athenaeum.nl

Cyrille Offermans bij De Avonden

Criticus en essayist Cyrille Offermans debuteert als romanschrijver met ‘Dood van een leraar’, een boek dat het verhaal vertelt van de afgestudeerde filosoof Freek Moerdijk, die na een zoektocht naar passend werk kiest voor het bestaan als leraar.

Bron: Avonden.Radio6.nl