BOEKEN

BOEK

De oude vrouw en de katten

De oude vrouw en de katten

J.M. Coetzee

Daar is ze weer, Elizabeth Costello, het intrigerende alter ego van John Coetzee. Ze is schrijfster, bij het grote publiek vooral bekend door een van haar vele romans. Ze is geboren in Australië, woont in Spanje en is een militante vegetariër met een scherpe pen: ‘Dieren: zo’n woord dat alles op één hoop gooit! Wat hebben de sprinkhaan en de wolf gemeen behalve dat ze geen mensen zijn? Wie lijken meer op elkaar: de wolf en de sprinkhaan, of de wolf en ik?’ Haar zoon John maakt zich zorgen nu ze ouder wordt. Kan ze niet beter bij hem in Baltimore intrekken of in de buurt van haar dochter aan de Côte d’Azur komen wonen? Ze hebben het allemaal voor haar uitgedacht en bespreken het met haar als ze elkaar treffen. John windt zich op over het schamele stulpje op het Spaanse platteland waar zijn moeder woont met een leger verwilderde katten en de dorpsgek Pablo. Waarom voelt ze zich voor hen verantwoordelijk en wil ze niet verhuizen naar een comfortabele plek? Willen de kinderen werkelijk hun moeder zo dicht bij hen hebben? Of voelen ze zich verplicht hun genereuze voorstellen te doen en komen ze niet uit hun hart. Het zal de lezer niet verbazen dat Elizabeth Costello hun aanbod afwijst. Op uiterst eloquente en innemende wijze stelt ze een aantal interessante vragen aan de orde in deze verhalen met een ontroerend slotakkoord.

   

"Coetzees verhalen zijn ook zonder verdere morele portee van de grootste klasse. Met een minimum aan pennenstreken trekt Coetzee een gelaagde gezinsdynamiek op, vol tegenstrijdige gevoelens. Het alledaagse gekibbel tussen Costello en haar kinderen verraden een peilloos gezamenlijk verleden, waarin geen woord meer onschuldig in de mond genomen kan worden." - NRC *****

"Elizabeth Costello is een van de grote weigeraars van de definitie,van de ultieme betekenis van het woord en van de vorm van het verhaal, die zij op haar manier paradoxaal in uitstekende taal en vorm uitdrukt. Ze laat het aan ons over om haar kwetsbaarheid op te vangen, als lezers. Dat is nu eens onze verantwoordelijk." - De Standaard

"Hoe kwetsbaar en dun in die laatste levensfase de scheidslijnen zijn tussen liefde en betutteling en tussen autonomie en verbinding - naast nog zoveel meer - maakt Coetzee in deze bundel knap en teder invoelbaar. - PZC ****

"Ervaring is het domein van de fictieschrijver; Coetzee zandstraalt de lezer met zijn proza en maakt er een schoner mens van." - Athenaeum.nl 

"Het is niet gemakkelijk om verhalen over morele vraagstukken te schrijven zonder daarbij zelf te gaan moraliseren. Toch krijgt Coetzee dat voor elkaar. Het zoeken naar antwoorden is voor hem altijd belangrijker dan het vinden." - De Morgen

"Coetzee heeft vaker geschreven over mensen of dieren die niet in het systeem passen. Ook herkenbaar is het feit dat personages in zijn boeken meer verantwoordelijkheid voor de samenleving voelen naarmate ze ouder worden. Vermoedelijk loopt dit proces parallel met zijn eigen levensloop. De ernst en de integriteit waarmee hij dit doet, dwingen bewondering af en wie zelf te maken heeft met een ouder wiens levenseinde nadert, kan zowel de eigenwijsheid als de veranderingen in karakter en gedrag herkennen." - Hebban

"De verhalen in Coetzee's nieuwe bundel gaan dikwijls over dilemma's die opdoemen als een mens ouder wordt. Naast verhelderende filosofische inzichten bevatten ze ook prachtige beelden." - Trouw

"Het blijft overduidelijk dat Coetzee, ondanks de vrees voor de toenemende leeftijd ('ik was altijd in staat in mijn werk de volgende stap te zetten, maar ik lijk er niet langer over te beschikken, over die vaardigheid'), nog altijd over de meer dan aanzienlijke gave beschikt om scherpzinnig de diepmenselijke kanten van het bestaan in tekst te gieten." - Cutting Edge ****

"Coetzees enorme kracht als schrijver, die niet is afgenomen, is vooral te danken aan de ernst waarmee hij verhalen benadert, aan het belangrijke inzicht dat de verhalen die wij nodig hebben voor onze waarheid én onze hartstocht altijd ook ‘instrumenten voor onze eigen vernietiging’ zijn. Aan dat besef, dat een dilemma is, ontleent zijn oeuvre zijn schoonheid, zijn huiver, de indringende geur van het net uitgebrande vuur van de begeerte."- de Volkskrant *****