BOEKEN

BOEK

Verplicht gelukkig

Verplicht gelukkig

Saskia Goldschmidt

Je hebt praters en je hebt zwijgers. Maar je hebt ook vaders die noch het een, noch het ander zijn. Paul Goldschmidt, een bekende logopedist, is een meester in het leggen van contact met kinderen die niet kunnen praten. Met hen hoeft hij het nooit te hebben over de oorlogsjaren, die altijd aanwezig zijn in het Amsterdamse huis waarin deze eigenzinnige, creatieve en ijdele man met zijn gezin leeft. Een held voor zijn patiënten, maar onbereikbaar en afwezig voor zijn vier kinderen die ‘nooit iets hebben meegemaakt en daarom gelukkig moeten zijn'.

In Verplicht gelukkig, Portret van een familie probeert Saskia Goldschmidt de niet-vertelde verhalen van haar zwijgende vader en zijn Joodse familie te achterhalen. En ze zoekt naar een antwoord op de vraag waar het allesoverheersende gevoel van schaamte bij haar vandaan komt. Speurend in archieven en oude brieven leert de dochter haar voorvaderen kennen. De paardenkoopman uit Pruisen, de azijndokter die naar Amsterdam emigreerde en de koffiekoning die zich zijn grote liefde niet liet afpakken. Stukje bij beetje komt ze erachter hoe de oorlogservaringen van haar vader ook haar gevormd hebben. De ontdekkingen die ze doet en die ze niet meer met hem kan delen vormen de aanleiding voor dit verontrustende en verrassende familieverhaal.

Ook verkrijgbaar als eboek

   

Verboden

Woorden zijn als onontplofte mijnen. Woorden, die in de buurt van mijn vader vermeden moeten worden: familie, broer, vader, neef, opa, oom, pijn, boos zijn, honger, koolraap, Zwartjes, ziekte, zwakte, ik wil, ik voel, ik ben bang, ik kan niet, ik weet niet, ik heb hulp nodig, ik.

Soms is het mijn eigen schuld. Wanneer ik mijn behoedzaamheid verwaarloos, als er iets onbevangens binnensluipt, ontstaat een lichtheid die gevaarlijk is. Dan kan het zijn dat ik iets roep, direct daarop wetend dat ik fout zit, dat het mijn eigen schuld is als we weer terechtkomen in die wereld waarin de zwartste kant van de mens vrij spel heeft. Soms is het de schuld van mijn broers of zusje. We zijn goed getraind, maar ja, fouten maken we allemaal, hoewel we beter zouden moeten weten. We kunnen ons geen fouten permitteren.

Wanneer wij onbedoeld die schrijnende, eeuwig bloedende wond in mijn vader raken, kijkt hij met zijn droevige ogen in de verte, slaakt een diepe zucht en zegt iets, waardoor mijn adem afgesneden wordt. Het is alsof ik niet langer het recht heb de lucht om hem heen te gebruiken. Alsof ik ter plekke moet stikken, hem alle ruimte geven. Ik beschouw deze reactie als een waarschuwing: let op je woorden! Alles wat jij voelt, raakt hem. Dat kan niet, dat mag niet, dat veroorzaakt leed. Dus: niet voelen, niet zijn, niet bestaan.

Het is natuurlijk aanstellerij. Ik ben een verwend meisje uit Amsterdam-Zuid. Ik leef in de jaren vijftig en heb niets meegemaakt. Mijn enige plicht is gelukkig zijn. Toch voelt het leven vaak als een tocht waarbij ik op lakschoentjes met gladde zolen over een glibberige helling naar boven moet zien te komen. Dat is mijn eigen gekte, want wat weet ik nu van gevaar? Er liggen talloze kleine gevaren op de loer, maar levensbedreigend zijn ze niet, hoewel?

Uitkijken met oversteken, links rechts links, niet dieper dan tot je knieën in zee, messen niet scherp slijpen, nooit met een schaar voor je uit lopen, niet rennen op een natte vloer, niet lezen bij slecht licht, geen zware dingen tillen, geen klarinet of saxofoon spelen (longemfyseem), niet in een zeilboot stappen, niet eten voor je gaat zwemmen, niet meerijden in de auto van ouders van vriendinnetjes (je weet niet of ze kunnen rijden en de meeste mensen kunnen dat niet!), niet naar harde muziek luisteren, niet schreeuwen, niet met onbekende mensen praten, nooit eten weggooien, niet op hoge ladders klimmen, niet hard fietsen, niet rolschaatsen zonder je knieën, je ellebogen en je hoofd te beschermen, geen stelten lopen, geen ballet (krijg je uitgedraaide voeten van), geen voetbal (slecht voor je meniscus), niet snel praten (ga je van stotteren), niet zonder maillot in de buitenlucht (blaasontsteking), niet de verwarming te hoog zetten (gewenning), niet een te heet bad nemen (slecht voor je bloedsomloop), niet paardrijden, geen vreemde honden aaien, nooit het gas aansteken als een raam openstaat (tocht kan het vlammetje doen uitgaan), geen schoenen bij Zwartjes kopen, geen huiswerk maken met de radio aan, nooit zonder kloppen de werkkamer binnen komen, nooit als eerste het ijs op, niet zonder handschoenen schaatsen, geen sneeuwballen gooien, niet vechten, niet boos, verdrietig of jaloers zijn en geen koolraap eten, nooit koolraap!


Download het fragment als PDF

'Een mooi gecomponeerd en sterk geschreven verhaal. Een persoonlijk verhaal dat ondanks de specifieke context van alle tijden is. Bevrijdend pijnlijk.' - Elsbeth Etty in NRC Handelsblad

'Saskia Goldschmidt bouwt haar verhaal op in wisselende scènes, in heden en verleden, en heeft oog voor dramatische en komische details. Juist die passages zijn, tegen de achtergrond van het oorlogsleed, ontroerend.' - Aleid Truijens in de Volkskrant (****)

‘Een warm kloppend verhaal dat ontroert. Een mooier eerbetoon dan dit boek had zij haar vader niet kunnen bewijzen.’ – Sonja de Jong in Noordhollands Dagblad ****

'Veel leden van de naoorlogse joodse generatie hebben talloze boeken doen verschijnen over het opgroeien in een beschadigd gezin. Het debuut van theaterdocente Saskia Goldschmidt hoort thuis in die reeks, maar steekt er ook bovenuit.' - Levend Joods Geloof

'Verplicht gelukkig is zeker niet het eerste boek waarin de problematiek van kinderen van kampoverlevers wordt beschreven. Maar deze met compassie en vaart geschreven zoektocht naar de wortels van de schaamte en onzekerheid van de auteur is een waardevolle aanvulling op de bestaande literatuur.' - Medisch Contact

'Een verhelderend en boeiend boek.' - NDB|Biblion

'Zonder vals sentiment en met een pijnlijke eerlijkheid geschreven.' - Loes Jansen van boekhandel Hoogstins

'Een indringende familiegeschiedenis, goed geschreven, heftig maar met de nodige humor. Knap!' - boekhandel Quist

'De opening van Verplicht gelukkig trekt de lezer meteen in het boek. Een waar gebeurd verhaal vol pijn, afwijzing en onmacht en tegelijk vol hoop en volharding. Verplicht gelukkig is meer dan een aangrijpende en mooi sluitende puzzel, het is ook een goed boek. De stijl is helder, zakelijk en tegelijk ook warm en beeldend. Een aangrijpende leeservaring, een verontrustend en zelfs schokkend boek, maar ook troostend, warm, hoopvol en krachtig.' - LiteraireDebuten.nl

'In Verplicht gelukkig schakelt Saskia Goldschmidt vaardig en verhelderend heen en weer tussen heden en verleden.' - Red

Blogrecensie Verplicht gelukkig

Saskia Goldschmidt (1954) schreef een prachtig boek 'Verplicht gelukkig'. Ik zou bijna zeggen: verplicht lezen, als je meer wilt weten over de geschiedenis van de Joodse familie Goldschmidt vanaf Jitchak uit 1720 tot en met Saskia's eigen kinderen in 2011. Geen gortdroge opsomming van historische feiten, maar een ontroerend, soms pijnlijk, historisch juist verhaal over haar eigen familie waarin ze eerlijk vertelt hoe het is om op te groeien in een naoorlogs gezin. Haar vader, logopedist Paul, staat centraal in dit familieportret (een goed geredigeerde uitgave van Uitgeverij Cossee).

Bron: Vorigelevens.blogspot.nl

Saskia Goldschmidt in Nieuwsuur

Het laatste transport uit concentratiekamp Bergen-Belsen strandde eind april 1945 in het Duitse dorpje Tröbitz. Nog ieder jaar herdenken de bewoners van het plaatsje de Nederlandse slachtoffers. Nieuwsuur bezocht de herdenking in Tröbitz en sprak met overlevenden en ooggetuigen.

Bron: Nieuwsuur.nl

Bespreking door LiteraireDebuten.nl

Verplicht gelukkig is meer dan een aangrijpende en mooi sluitende puzzel, het is ook een goed boek.

Bron: LiteraireDebute.nl

Bespreking door boekhandel Quist

Een indringende familiegeschiedenis, goed geschreven, heftig maar met de nodige humor. Knap!

Bron: Quistboeken.nl

Saskia Goldschmidt bij de Boeddhistische Omroep

Het is een speurtocht naar de geschiedenis van haar familie. De ervaringen van haar joodse vader tijdens de Tweede Wereldoorlog in het concentratiekamp Bergen-Belsen, zijn Saskia Goldschmidt gevoelens van schuld en schaamte over het feit dat hij die verschrikking overleefde, werkten pijnlijk door in het gezin Goldschmidt.

Bron: Boeddhistischeomroep.nl

Bespreking op MedischContact.nl

Verplicht gelukkig is zeker niet het eerste boek waarin de problematiek van kinderen van kampoverlevers wordt beschreven. Maar deze met compassie en vaart geschreven zoektocht naar de wortels van de schaamte en onzekerheid van de auteur is een waardevolle aanvulling op de bestaande literatuur.

Bron: MedischContact.nl

Interview in OBA Live

Theatermaker, actrice en sinds kort ook schrijfster Saskia Goldschmidt sprak in OBA Live met Theodor Holman over haar debuut 'Verplicht gelukkig. Portret van een familie'. Vader Paul Goldschmidt overleeft het concentratiekamp, en daarom moeten zijn vrouw en kinderen, die immer 'niets' hebben meegemaakt, gelukkig zijn.

Bron: Human.nl

Interview op Nu.nl

Over de essentie van haar boek zegt de schrijfster: “Ik ben een welvaartskind van na de oorlog. Wat heb ik nou te klagen? Tegelijkertijd bestaan er allemaal emoties waarvoor geen ruimte was, en waarvoor ik me ben gaan schamen.”

Bron: Nu.nl

Interview op Lezen.tv

Saskia Goldschmidt is de dochter van een joodse vader die het concentratiekamp Bergen Belsen overleefde. Ze ging op zoek naar de oorzaak van schaamtegevoelens die ze een leven lang met zich mee droeg: kind-zijn in de slagschaduw van het onvertelbare leed van de ouder.

Bron: Lezen.tv

Interview bij Cappuccino NCRV Radio 2

Al ben je zelf van de Woodstock-generatie, dan nog kun je flink last hebben van de Holocaust. Saskia Goldschmidt groeide op met een hele lijst van zinnen en woorden die niet uitgesproken mochten worden, omdat papa dan herinnerd werd aan zijn kampverleden. Zij ploos de verzwegen familieverhalen uit en schreef er een prachtig boek over: “Verplicht gelukkig”

Bron: Cappuccino.NCRV.nl

Voorpublicatie op Athenaeum.nl

3 maart verschijnt van Saskia Goldschmidt Verplicht gelukkig. Portret van een familie. Vanavond kunt u al de eerste pagina's lezen en uw exemplaar reserveren.

Bron: Athenaeum.nl