BOEKEN

BOEK

Schemerlanden

Schemerlanden

J.M. Coetzee

Het bestaat uit twee novellen die beide - in verschillende tijden, maar met een verrassend overeenkomstige blik - het perverse geweld van de kolonisatie als thema hebben.

Schemerlanden is het debuut van J.M. Coetzee; het verscheen in 1974. Het bestaat uit twee novellen die beide - in verschillende tijden, maar met een verrassend overeenkomstige blik - het perverse geweld van de kolonisatie als thema hebben.

In Het Vietnamproject is Eugene Dawn, een specialist op het gebied van psychologische oorlogvoering, betrokken bij een grotesk project om de oorlog in Vietnam te beëindigen door de vijand te demoraliseren. Als hij aan een gedetailleerd rapport in het geëigende technische jargon bezig is, verandert de anonieme, ideologische en kille taal langzamerhand in een emotioneel en aangrijpend persoonlijk proza, waarin de problemen in zijn privéleven de overhand krijgen.

Het relaas van Jacobus Coetzee beschrijft de gruwelijke wraak van de ontdekkingsreiziger Jacobus Coetzee op een Hottentottenstam die hem gevangen heeft genomen. Wanneer na zijn vrijlating een aantal 'getemde' Hottentotslaven toch naar hun eigen stam terugkeren om van de vrijheid te genieten, besluit Jacobus in 1760, zogenaamd op olifantenjacht, dat deze vrijheid een kort leven beschoren zal zijn.

   

Mijn naam is Eugene Dawn.
Dat kan ik ook niet helpen. Daar gaan we.

1

Coetzee heeft me verzocht mijn essay te herschrijven. Het zit hem niet lekker: hij wil dat het vleiend is, anders kan het wat hem betreft de prullenbak in. Mij wil hij ook kwijt, dat kan ik wel zien. Ik wapen me tegen deze machtige, geniale, doodgewone man, wie het zo volkomen aan visie ontbreekt. Ik vrees hem en veracht zijn blindheid. Ik had beter verdiend. Ik zit onder de plak bij een manager, een type voor wie ik in een eerste opwelling door het stof zou willen kruipen. Ik heb mijn meerderen altijd gehoorzaamd, en met plezier. Ik had me nooit aan het Vietnamproject gewaagd als ik geweten had dat het me in conflict zou brengen met een meerdere. Van conflicten komt narigheid en narigheid vergiftigt het bestaan. Ik kan niet tegen narigheid, ik heb rust en liefde en orde nodig om te kunnen werken. Ik moet vertroeteld worden. Ik ben een ei dat in het allerdonzigste nest moet liggen onder de allerverlokkelijkste broedster voordat mijn kale, weinig goeds belovende schaal breekt en mijn schuwe geheime leven te voorschijn komt. Dit mag mij niet ten volle worden aangerekend. Ik peins, ik ben een denker, een creatieve geest, niet geheel zonder waarde voor de wereld. Ik had meer begrip verwacht van Coetzee, die toch gewend zou moeten zijn met creatieve geesten om te gaan. Na ooit zelf creatief te zijn geweest, is hij nu een mislukte creatieve geest die schaamteloos teert op andere creatieve geesten. Hij heeft een reputatie gegrondvest op het werk van anderen. Hier heeft hij de leiding gekregen over het Nieuw Levenproject, zonder dat hij iets van Vietnam of het leven af weet. Ik verdien beter.

Ik zie op tegen de confrontatie van morgen. Ik ben slecht in confrontaties. Mijn eerste opwelling is om toe te geven, om mijn tegenstander te omhelzen en me volledig gewonnen te geven opdat hij maar van me houdt. Gelukkig veracht ik mijn eerste opwellingen. Het huwelijksleven heeft me geleerd dat alle concessies vergissingen zijn. Geloof in jezelf en je opponent zal je respecteren. Laat de mast niet los, als dat een juiste beeldspraak is. Mensen die in zichzelf geloven, verdienen eerder liefde dan mensen die aan zichzelf twijfelen. Mensen die aan zichzelf twijfelen hebben geen kern. Ik doe mijn best om mijzelf van een kern te voorzien, ook al is het dan laat in mijn leven.

Ik moet me vermannen. Ik geloof in mijn werk. Ik ben mijn werk. Het Vietnamproject vormt nu al een jaar lang het middelpunt van mijn bestaan. Ik ben niet van plan me voortijdig de mond te laten snoeren. Ik zal mijn zegje doen. Ik moet eindelijk eens bereid zijn voor mezelf op te komen.

Ik mag Coetzee niet onderschatten.


Download het fragment als PDF