BOEKEN

BOEK

Dierenleven

Dierenleven

J.M. Coetzee

De gedachte aan de menselijke wreedheid tegenover dieren achtervolgt de schrijfster Elizabeth Costello op latere leeftijd dusdanig dat ze geen enkel persoon meer recht in de ogen kan kijken. Vleeseters komen haar voor als samenzweerders in een misdaad van verbijsterende omvang die zich voltrekt op boerderijen, abattoirs en laboratoria over de hele wereld. Haar kruistocht tegen het dierenleed roept uiteenlopende reacties op. Haar zoon John bewondert haar literaire prestaties, maar voelt zich ongemakkelijk als zij zich als een actievoerder gaat gedragen. Johns vrouw gaat een stapje verder en beticht Elizabeth van morele superioriteit.

In Dierenleven introduceert John Coetzee de schrijfster Elizabeth Costello voor het eerst. Hij betrekt ons in Elizabeths besef van haar eigen sterfelijkheid, haar compassie voor dieren en haar vervreemding van mensen, zelfs van haar eigen familie.

Rascha Peper is een scherpzinnige lezer van het werk van John Coetzee. Zij gaat in haar inleiding in op het denken van de schrijfster en ziet enige overeenkomsten tussen Elizabeth Costello en Brigitte Bardot, die zich ook op latere leeftijd hartstochtelijk tegen het leed van dieren is gaan inzetten.

Dierenleven is verfilmd als The Lives of Animals.

   

De filosofen en de dieren

Hij staat bij de uitgang te wachten als haar vlucht binnenkomt. Er zijn twee jaar verstreken sinds hij zijn moeder voor het laatst heeft gezien: onwillekeurig schrikt hij dat ze zo oud is geworden. Haar haar, waarin grijze pieken zaten, is nu helemaal wit; haar schouders zijn gekromd; haar vlees is slap geworden. Ze zijn nooit een uitbundige familie geweest.

Een omarming, een paar gemompelde woorden en de begroeting is afgehandeld. Zwijgend volgen ze de stroom reizigers naar de bagagehal, halen haar koffer op en vangen de anderhalf uur durende autorit aan.
‘Een lange vlucht,’ merkt hij op. ‘Je zult wel doodmoe zijn.’
‘Ik zou zo kunnen slapen,’ zegt ze, en inderdaad valt ze onderweg even in slaap, met haar hoofd tegen het raam gezakt.

Om zes uur, bij invallend donker, stoppen ze voor zijn huis in de voorstad Waltham. Zijn vrouw Norma en de kinderen verschijnen op de veranda. In een demonstratie van genegenheid, die haar grote moeite moet kosten, spreidt Norma haar armen uit en zegt: ‘Elizabeth!’ De twee vrouwen omhelzen elkaar; daarna volgen de kinderen haar voorbeeld, welopgevoed, meer ingehouden.

Elizabeth Costello de romanschrijfster zal tijdens haar driedaagse bezoek aan de universiteit van Appleton bij hen logeren. Hij ziet tegen die paar dagen op. Zijn vrouw en zijn moeder kunnen niet met elkaar overweg. Het zou beter zijn als ze in een hotel logeerde, maar hij kan zich er niet toe brengen dat voor te stellen. De vijandelijkheden worden bijna onmiddellijk hervat. Norma heeft een licht avondmaal klaargemaakt. Zijn moeder ziet dat er maar voor drie is gedekt.

‘Eten de kinderen niet met ons mee?’ vraagt ze.
‘Nee,’ zegt Norma, ‘die eten in de speelkamer.’
‘Waarom?’ De vraag is overbodig, want ze kent het antwoord. De kinderen eten apart omdat Elizabeth niet graag vlees op tafel ziet, terwijl Norma weigert de eetgewoonten van de kinderen te veranderen ter wille van wat ze ‘je moeders overgevoeligheden’ noemt.
‘Waarom?’ vraagt Elizabeth nog eens.
Norma werpt hem een nijdige blik toe. Hij zucht.
‘Moe - der,’ zegt hij, ‘de kinderen krijgen vanavond kip, dat is de enige reden.’
‘O,’ zegt ze. ‘Vandaar.’

Zijn moeder is door de universiteit van Appleton, waar haar zoon John hoofddocent natuur- en sterrenkunde is, uitgenodigd om de jaarlijkse Gates-lezing te houden en een gastcollege te geven voor de studenten letterkunde. Omdat Costello de meisjesnaam van zijn moeder is en hij nooit enige reden heeft gezien zijn relatie tot haar aan de grote klok te hangen, was het ten tijde van de uitnodiging niet bekend dat Elizabeth Costello, de Australische schrijfster, familie had in de Appleton-gemeenschap.

Hij had die stand van zaken liever zo gehouden.

Vermelding op AnimalFreedom.org

In het boek “Dierenleven” beschrijft Coetzee het verhaal van een man wiens oude moeder een lezing geeft over onder meer de parallel tussen de jodenvervolging en de schaamteloze uitbuiting van dieren in de samenleving. De man is getrouwd met een vrouw die zijn moeder om haar extreme opvattingen niet kan uitstaan. De moeder zelf is wanhopig over het niet kunnen overtuigen van het publiek van haar waarheid. De man staat hier tussenin en weet geen oplossing. Kortom: een loyaliteitsconflict.

Bron: Animalfreedom.org

Bespreking op Hotel-Boekenlust.nl

"Klein essay over ons gedrag ten opzichte van dieren."

Bron: Hotel-Boekenlust.nl

Recensie op Groene.nl

Mogen wij beesten genadeloos afslachten? Over deze vraag debatteren de personages in Coetzees Dierenleven. Een korte roman die pijn doet.

Bron: Groene.nl