BOEKEN

BOEK

De opstand op het slavenschip Meermin

De opstand op het slavenschip Meermin

Dan Sleigh

Piet Westra

Je inleven in slavenhandelaren die 250 jaar geleden op Madagaskar met koningen onderhandelden – Sleigh en Westra bezorgen hun lezers een onvergetelijke ervaring. We zien hoe de bemanning van de Meermin praatte, schreef, leefde – en grappen maakte, die ze duur kwamen te staan.

Tegen alle handleidingen en instructies in besloot een bemanningslid slaven uit hun boeien te bevrijden. Een humane daad in andere tijden, of pure gemakzucht? De slaven werden aan het werk gezet. Ze moesten ‘assegaaien’ schoonmaken, exotische speren die de bemanning had buitgemaakt. Het volgende moment was de halve bemanning vermoord, en restte de andere helft niets dan flessenpost overboord te gooien in een laatste poging hun levens te redden.

De geschiedenis van het slavenschip Meermin wordt vakkundig ontrafeld in dit opzienbarende document. In de afgelopen decennia zijn er meerdere zoektochten ondernomen naar het wrak van het voor de kust vergane schip, maar de Meermin is nooit gevonden. Nu wordt voor eens en altijd duidelijk wat er met het schip is gebeurd.

2013 is het jaar waarin de afschaffing van de slavernij in Nederland in 1863 wordt herdacht. Ter gelegenheid van dit herdenkingsjaar verschijnt het opzienbarende verslag van de opstand op het slavenschip Meermin voor de Zuid-Afrikaanse kust in 1766. Spanning, actie, onderhandelingen en moord. De opstand op het slavenschip Meermin leest als een roman, maar is bovenal een uitstekend gedocumenteerd verslag van een van de meest intrigerende gebeurtenissen uit de geschiedenis van de VOC.

Ook leverbaar als eboek

   

Voorwoord

Anno 2013 herdenkt Nederland zijn slavernijverleden. Het land viert de afschaffing van de slavernij, en heeft die historie een plek gegeven in zijn vaderlandse geschiedenis. Nog steeds is die geschiedenis het onderzoeken waard, en blijken kleine gebeurtenissen uit het verleden op grotere ontwikkelingen te duiden, of weerspiegelen de verhalen die we nu nog vertellen iets van universele waarde, die ook vandaag de dag nog relevant kan zijn. Het verhaal van het slavenschip de Meermin is zo’n verhaal. In de loop van de reconstructie in dit boek leren we niet alleen de bemanning van het schip kennen, maar ook de overheden, de burgers en, unieker nog, de slaven zelf komen aan het woord.

De gewelddadige overname van het slavenschip de Meermin was een opzienbarende gebeurtenis, een wanhopige strijd op open zee met als inzet overleving en vrijheid, tegen de achtergrond van de slavernij in de vroege dagen van de Kaapse geschiedenis. In de ochtend van 18 februari 1766 kregen de mannelijke slaven op de Meermin een aantal assegaaien in handen, doodden de meeste officieren, vermoordden de wachtposten en sloten de resterende bemanningsleden, van wie sommigen ernstig gewond waren, drie dagen lang op in de konstabelskamer, terwijl het schip, overgeleverd aan stroom en wind, stuurloos ronddreef ten zuiden van het vasteland. Het is een dramatisch verhaal over moed, bloedvergieten, uithoudingsvermogen en dood, maar ook over overredingskracht, bedrog en verraad, en het werpt een licht op de vele aspecten van het toenmalige sociale stelsel, de plaatselijke regering en de slavernij als wereldwijd verschijnsel.

Het verhaal van de Meermin heeft voorheen heel wat aandacht gekregen , maar dit boek geeft, voor zover bekend, de eerste volledige beschrijving van de ramp en maakt gebruik van alle ter zake doende documenten, zowel uit het Kaapse Argief als uit het Nationaal Archief in Den Haag en het Scheepvaartmuseum te Amsterdam. Er worden bijzonderheden verstrekt over de herkomst van Kaapse slaven, die met name uit Madagaskar kwamen, hoe en onder welke omstandigheden ze in de slavernij zijn beland, waarmee ze werden betaald, hoe ze vervoerd werden, waarvoor de Compagnie hen gebruikte en hoe tegen hen werd opgetreden wanneer ze de wetten van hun eigenaar overtraden.


Download het fragment als PDF

‘Als Dan Sleigh (1938) en Piet Westra (1937) hun krachten bundelen in een boek over een vergeten episode in de historie van de Verenigde Oost Indische Compagnie in het achttiende-eeuwse Zuid-Afrika, dan mag je wat verwachten. In het boek over de Meermin maken beiden hun reputatie meer dan waar. Door de ingetogen wijze waarop ze het afzichtelijke karakter en onrecht van de slavernij behandelen. De morele verontwaardiging over de handel in mensen van de Nederlanders met de koningen van het eiland Madagaskar, spat niet van de pagina’s, maar krijgt de lezer geleidelijk in de greep. En dat is de kracht van dit onvergetelijke en unieke verhaal, waarin de pas gekochte slaven door zorgeloosheid van de Nederlanders plotseling de bovenliggende partij worden, de helft van de bemanning om het leven brengen en de andere helft benedendeks gevangen houden. Een boek geschreven door woordkunstenaars, die de oudste en betrouwbaarste bronnen door een bril van objectiviteit en nauwgezetheid hebben gelezen, schreef een Zuid-Afrikaanse krant. Zo is het. Nu de film nog, met Johnny Depp in de hoofdrol.’ – Leeuwarder Courant

'Sommige verhalen hebben een universele waarde. Dat geldt ook voor het spannende verhaal van de opstand op het VOC-schip de Meermin in 1766. De bronnen laten niet alleen overheden en de bemanning aan het woord, maar ook burgers en slaven. Opmerkelijk is de relatieve mildheid van de VOC-straffen na de opstand. Anders dan eerdere publicaties is dit boek uniek. Het biedt de eerste volledige beschrijving van deze specifieke slavenopstand en voorziet de feiten van een brede historische context. Het resultaat mag er zijn. Sleigh en Westra hebben een heldere reconstructie gemaakt van de opstand en weten meeslepend te schrijven. Als lezer leg je dit boek maar moeilijk aan de kant. Het boek is pakkend geschreven, aardig geïllustreerd, goed geïndexeerd en voorzien van een beknopte literatuurlijst en voetnoten.' - Historiek.net

'Dan Sleigh en Piet Westra slagen er in aan de hand van dit ene gebeuren het afzichtelijke karakter en het onrecht van slavernij en slavenhandel duidelijk te maken. Zij mijden uitdrukkingen die bol staan van de morele verontwaardiging. Het verhaal zelf en de ingetogen wijze waarop het drama wordt verhaald, roepen die morele verontwaardiging vanzelf op.' - Literatuurplein.nl

'Met interesse heb ik De opstand op het slavenschip Meermin gelezen. Er is een goed leesbaar verhaal van gemaakt, met voor menigeen die daarin geïnteresseerd is voldoende aanvulling. Ik zag alles voor mijn ogen gebeuren, hoewel er wel de aandacht bij gehouden moest worden. Dit was geen droge non-fictie, maar eerder een spannend verhaal, waar je als lezer de punten ziet waarop het mis ging. Boeiend!' - The Read Shop, Rheden

‘Dit boek is geschreven door woordkunstenaars, die de oudste en meest betrouwbare bronnen door een bril van objectiviteit en nauwgezetheid hebben gelezen.’ – Bolander

‘Dan Sleigh en Piet Westra vertellen het dramatische verhaal van de kaping van het VOC-schip Meermin, door slaven die net gekocht waren op Madagaskar.’ – Die Burger

Recensie op LiterairNederland.nl

Nergens in het boek wordt een moreel oordeel gegeven over de slavernij of de handelswijze van de Europese bemanningsleden. De schrijvers hebben zich onafhankelijk opgesteld en geven op een academische wijze de feiten weer.

Bron: LiterairNederland.nl

Bespreking op Historiek.net

Sommige verhalen hebben een universele waarde. Dat geldt ook voor het spannende verhaal van de opstand op het VOC-schip de Meermin in 1766. De bronnen laten niet alleen overheden en de bemanning aan het woord, maar ook burgers en slaven. Opmerkelijk is de relatieve mildheid van de VOC-straffen na de opstand. Anders dan eerdere publicaties is dit boek uniek. Het biedt de eerste volledige beschrijving van deze specifieke slavenopstand en voorziet de feiten van een brede historische context. Het resultaat mag er zijn. Sleigh en Westra hebben een heldere reconstructie gemaakt van de opstand en weten meeslepend te schrijven. Als lezer leg je dit boek maar moeilijk aan de kant. Het boek is pakkend geschreven, aardig geïllustreerd, goed geïndexeerd en voorzien van een beknopte literatuurlijst en voetnoten.

Bron: Historiek.net

Bespreking op Literatuurplein.nl

Dan Sleigh en Piet Westra slagen er in aan de hand van dit ene gebeuren het afzichtelijke karakter en het onrecht van slavernij en slavenhandel duidelijk te maken. Zij mijden uitdrukkingen die bol staan van de morele verontwaardiging. Het verhaal zelf en de ingetogen wijze waarop het drama wordt verhaald, roepen die morele verontwaardiging vanzelf op.

Bron: Literatuurplein.nl

Voorpublicatie op Athenaeum.nl

'Er werden ongeveer twintig snaphanen uit het pakruim gehaald en uitgedeeld, terwijl de zwarten de luikopening boven hen omsingelden en dreigden erin te springen en te schieten op alles en iedereen, en de bemanning weer van onderaf op de zwarten boven hen schoot.'

Bron: Athenaeum.nl

Wikipedia artikel over de opstand

The Meermin slave mutiny took place in February 1766 and lasted for three weeks. The Meermin was one of many slave ships owned by the Dutch East India Company. Her final voyage was cut short by the mutiny of her cargo of Malagasy people, who had been sold to Dutch East India Company officials on Madagascar to be used as company slaves in its Cape Colony in southern Africa. During the mutiny half the ship's crew and almost 30 Malagasy lost their lives.

Bron: En.Wikipedia.org