BOEKEN

BOEK

Dagboek van een slecht jaar

Dagboek van een slecht jaar

J.M. Coetzee

De dagboekfragmenten in deze roman zijn eerlijk, intens, ontroerend en persoonlijk.

In de wasserette van zijn appartementencomplex komt een oudere schrijver een charmante jonge vrouw tegen.Wanneer hij ontdekt dat ze ‘tussen twee banen in’ zit, beweert hij dat zijn ogen hem in de steek laten en biedt haar werk aan als typiste van zijn manuscript. Hij werkt aan een boek getiteld Uitgesproken standpunten waarvoor hij gevraagd is een aantal artikelen te leveren. Hij schrijft over actuele zaken als Al-Qaida en Guantánamo, maar ook over muziek en design.

Het is een kans om enkele zorgen wereldkundig te maken. Anya interesseert zich niet voor politiek, maar het werk zorgt voor afleiding, net als de overduidelijke en niet onwelkome gevoelens die de schrijver voor haar koestert.

Haar vriend Alan, een beleggingsadviseur, heeft zo zijn bedenkingen tegen de tijd die zijn mooie vriendin doorbrengt met deze oude wereldverbeteraar uit de jaren zestig. Nadat hij zich levendig voor diens zaken is gaan interesseren, bedenkt Alan een misdadig plan.

Op geraffineerde wijze weeft Coetzee in Dagboek van een slecht jaar de bijdragen aan het boek Uitgesproken standpunten door het verhaal van Anya en Alan en de oude hoofdpersoon. De dagboekfragmenten in deze roman zijn eerlijk, intens, ontroerend en persoonlijk.

   

Als typiste op zich stelt Anya van boven enigszins teleur. Ze haalt haar dagelijkse quota’s, daar niet van, maar de betrokkenheid waarop ik had gehoopt, het gevoel voor het soort dingen dat ik schrijf, is nauwelijks aanwezig. Soms staar ik vertwijfeld naar de tekst die ze inlevert. Volgens Daniel Defoe, lees ik, heeft de rasechte Engelsman een hekel aan ‘paasgezangen en papenkoppen’. De generaals van Breznjev zitten ‘overal en nergens’.

Ik typ wat ik hoor en haal het daarna door de spellingcontrole, luidt de verklaring die ze geeft. Misschien zit de spellingcontrole er soms naast, maar het is beter dan ernaar te raden. De spellingcontrole kan niet zelfstandig denken, zei ik. Als je bereid bent je leven in handen van de spellingcontrole te geven, kun je net zo goed dobbelstenen gooien.

We hebben het niet over het leven, zei ze. We hebben het over typen.
We hebben het over spelling. Waarom moet het Engels eigenlijk goed gespeld worden als het toch in het Duits wordt vertaald?

Ik houd mijn mond. Van kritiek raakt ze duidelijk ontstemd. Laat maar, zeg ik, het wordt allemaal wel makkelijker.

Ze pruilt. Ik had meer een verhaal verwacht, zegt ze. Het is moeilijk om erin te komen als het onderwerp de hele tijd verandert.


Download het fragment als PDF

'Drie melodieën, ook als die uit taal bestaan, in één keer in je hoofd afdraaien, het leidt tot een kakofonie van verward gebabbel waaruit je hooguit individuele flarden bijblijven. De eenvoudige solist die de lezer is, kan slechts pagina na pagina drie keer opnieuw beginnen, of zwichten voor de simpelste verleiding en de drie partijen om beurten uitlezen – om achteraf te zien of het geheel meer is dan de som der delen. Laat het meteen gezegd zijn: dat is zo. De ongebruikelijke opmaak van Coetzees Dagboek van een slecht jaar is meer dan een plagerig geintje, meer dan een typografische strategie om de verwarring die erin onder woorden wordt gebracht ook lijfelijk op de lezer over te dragen' - Michaël Zeeman in de Volkskrant

'Wat is het geheim van deze schrijver die, goed of slecht, toch altijd indrukwekkend is en wiens boeken zo’n lange nawerking hebben?
Het is denk ik de nietsontziende oprechtheid van zijn schrijven, de onthutsende observaties van menselijke tekorten en eigen tekorten, de ontstentenis van literair vluchtgedrag in ironie en ornamentiek. Hij is een schrijver die je met je neus in je eigen troebele beweegredenen drukt. Een ernstig en somber mens, die zonder veel illusies zijn eigen drijfveren en die van de mensen om hem heen doorziet en neerzet. „Ik schrijf over rusteloze zielen”, schrijft hij in zijn zojuist verschenen Dagboek van een slecht jaar, en dat klopt, zijn personages zijn altijd op zoek naar waarheid, en naar een manier om ermee om te gaan. Literatuur is bij hem geen tijdverdrijf of divertissement maar een levensnoodzaak' - Rob Schouten in Trouw

'Dit zeer slim geconstrueerde boek gaat over alles tegelijk: de verhouding fictie-werkelijkheid en filosofie-realiteit, de liefde, het ouder worden, seks, engagement etc. Een spannend en voor herlezen eindeloos geschikt boek. Uniek in alle opzichten' - Drs. Ceen van der Pluijm voor BND|Biblion

'Wat de essays vooral zo prikkelend maakt, is dat de schrijver allerlei vanzelfsprekende aannames die het publiek en onze politieke leiders klakkeloos hanteren, op provocerende wijze bevraagt en ter discussie stelt' - Alle Lansu in Het Parool

'Dagboek van een slecht jaar is de kroniek van een naderende dood, een einde dat zich aankondigt op de plek waar de dialectiek van de verlichting zijn barbaarse keerzijde nog schaamtelozer dan elders ten toon spreidt. De aantekeningen verwijzen naar een bestaan dat terugkeert naar zijn oorspronkelijke staat – miserable, brutish and short, zoals Hobbes schreef.  Wij leven in de nadagen – niet alleen de 72 jaar oude JC, met zijn beginnende Parkinson, wij allemaal. In de nadagen van de westerse democratieën, waar het beleid allang bepaald wordt door overspannen veiligheidsdiensten, financieel-economische crises en permanente grondstoffenoorlogen. In de nadagen van de publieke intellectueel, die daar met zijn machteloze strong opinions niet meer op kan reageren. En in de nadagen van de menselijke soort zelf, met zijn overontwikkelde intellect onherroepelijk een tot mislukken gedoemd experiment van de evolutie. Op het continent met de meeste giftige slangen, spinnen en jellyfish ter wereld is de natuur alweer bezig de menselijke soort af te stoten.' - Heleen Pott over Dagboek van een slecht jaar tijdens het Coetzee-festival

Bespreking op Iedereenleest.be

Op geraffineerde wijze weeft Nobelprijswinnaar Coetzee in Dagboek van een slecht jaar de bijdragen aan zijn boek door het verhaal van Anya en Alan en de oude hoofdpersoon. Drie verhalen worden door elkaar verteld en dit vergt wat inspanning maar is zeker niet storend.

Bron: IedereenLeest.be

Recensie op NRCBoeken.nl

‘Voor een man van zijn leeftijd, tweeënvijftig, gescheiden, heeft hij het probleem van de seks naar zijn idee heel aardig opgelost’, zo opent J.M. Coetzee zijn veelbekroonde roman Disgrace (‘In ongenade’) – om vervolgens de rest van het boek te wijden aan het bewijzen van het tegendeel.

Bron: NRCBoeken.nl

Recensie op VrijNederland.nl

J.M. Coetzees Dagboek van een slecht jaar lijkt te bestaan uit strenge essays en fragmentarische delen die niet onmiddellijk een verbinding met elkaar aangaan. Maar het resulteert in een verhaal dat tot nadenken stemt, en ook weemoedig.

Bron: VrijNederland.nl

Recensie op Groene.nl

De goddelijke vonk

Bron: Groene.nl

Bespreking op Derecensent.nl

Coetzee heeft een opmerkelijke opzet voor zijn laatste roman bedacht.

Bron: Derecensent.nl