BOEKEN

BOEK

Binnenwereld, buitenwijk

Binnenwereld, buitenwijk

Tsead Bruinja

Binnenwereld – dat is het onuitputtelijke universum van onze wensen, dromen en twijfels, van obsessies en ons verlangen naar geluk. Hoe reageert dit universum – hart en ziel, verstand en onverstand – op de buitenwijk, de wereld om ons heen, voor onze neus en ver weg? Wat betekent het om het leven te omarmen? Zijn binnenwereld en buitenwijk dan in evenwicht, of harmonie?

Bruinja’s gedichten lukt het op speelse manier iets in beeld te brengen, wat in het tijdperk van de ik-bv uit het zicht is geraakt: de complexe en gelaagde verhouding tussen binnen en buiten, tussen individu en maatschappij, of – zoals Bach het genoemd zou hebben – tussen wereld en mens. De buitenwereld schept altijd een binnenwijk; het zijn communicerende vaten. Wij denken, doen en dromen met de wereld erbij, nooit zonder.

   

IK GEEF JE HET WOORD

een man luistert naar de vogels
maar dan net iets langer dan jij en ik
hij neemt het gezang op
en rekent uit hoeveel sneller
het hart van de vogel klopt
hij luistert naar de vogels
hij luistert naar de mens
hij neemt de tijd
en vertraagt
de opname

de vogel zingt nu laag en langzaam
de opgenomen vogel heeft de hartslag
van een mens

en de mens zingt de trage vogel na
rustig loopt hij het bos in met een luidspreker
en een opnameapparaat

hij voert de snelheid van de opgenomen mens op
totdat zijn hart net zo snel klopt

hij wacht

en de vogel antwoordt
de vogel heeft hem verstaan

dat vertelde een vriend me
ik heb hem verstaan

‘Bij alle verrassende beelden waar de bundel ons op trakteert, is dit een beeld dat langer blijft hangen. De dichter als conciërge van de tijd, zo hadden wij het in de kunst nog niet bekeken. Maar Bruinja weet, de conciërge mag je nooit onderschatten. Die is beter ingevoerd dan de directeur, kent de pupillen en het personeel, beschikt over antennes, is het oliemannetje dat de machine laat marcheren. Op zo'n manier zou Bruinja dichter willen zijn, maar zodra hij dreigt samen te vallen met die rol, roept hij zichzelf met humor tot de orde: ‘nog even en ik ga de poëzie in / om de wereld te verbeteren'. Bij hypersensibel dichterschap ligt chaos op de loer, maar Bruinja beschikt over poëtische hygiëne. Het is bij hem (met uitzonderingen) vooral gecontroleerde chaos. Kijk naar de bijen, de mieren, de mensen. Tsja, de mens – die ‘was graag de kroon op uw schepping geweest' maar ‘moest voor de eer bedanken'. Tsead Bruinja mag de eer in ontvangst nemen dat zijn werk een kroon is op de poëzie.’ – Dagblad van het Noorden

‘Tsead Bruinja tilt het kleine leven uit boven het cliché. In aangenaam rustige, haast vertraagde en tegelijk ritmische, muzikale regels stelt hij vragen die het 'kleine leven', het leven in nabijheid van vrienden en vrouw, boven het anekdotische uittillen. En ook boven het cliché, want wie het heeft over leven ('welk leven dan wel' - vraagt Bruinja vertwijfeld) die heeft het al snel over de tijd die niet stilstaat en of we wel genoeg in het moment zijn geweest en of we dingen anders hadden moeten doen. Er is de wens om gezien te worden, om een verhaal van het leven te maken, die klinkt bijna teder bij Bruinja. Want een leven is meer dan wat op film is vast te leggen, het is ook: 'wie we waren in de harten van onze moeders / vaders broers zussen vrienden en buren / waarin de bal nog rolt / de schoot warm is / de deur open'. Diezelfde Bruinja kan ook fel worden als de buitenwereld - de maatschappij - de binnenwereld instroomt. Het is geen loze bezorgdheid over wat er gaande is, dit is wat de werkelijkheid zo nu en dan nodig heeft: poëzie.’ – Trouw

De dichter Tsead Bruinja (Rinsumageest, 1974) onderzoekt in zijn nieuwe bundel Binnenwereld, buitenwijk de relatie van de mens tot de natuur, en dat doet hij vaak op een heel verrassende manier. Indrukwekkend is het gedicht Wat je met een stad kunt doen. Daarbij wordt het zinnetje ‘een stad wordt eerst een paar dagen gebombardeerd’ telkens herhaald als een refrein, en tussendoor wordt een fictief verhaal over een Afrikaans volk verteld, dat allerlei bijzondere rituelen heeft waarmee ze mensen op het goede pad houden. Dit gedicht heeft een verpletterend effect, zeker als je aan het eind beseft dat Bruinja onze tijd schetst als een terugkeer naar een soort ‘natuurstaat’ van vernietiging, waarbij de techniek wordt gebruikt om de vijand te elimineren. ‘Karretjes werden door de hettieten al gebruikt / als wapens om hun vijanden mee te rammen / in volle vaart.’ – Friesch Dagblad

‘In Binnenwereld buitenwijk natuurlijke omstandigheden probeert Bruinja het universum te omvatten: van interne overpeinzingen en twijfels tot externe nieuwsgebeurtenissen en de ruimte daarbuiten (satellieten, de maan). Hij laat zien hoe nietig de mens in wezen is, een speldenprik in het universum. Met name in het eerste deel Binnenwereld leidt dat soms tot schrijnende inzichten. In de delen Buitenwijk en Natuurlijke omstandigheden komt de moeilijk te doorgronden en absurde buitenwereld binnen in gedichten over IS, drones, vluchtelingen. De schrijnende zinnetjes maken de bundel.’ – Het Parool

‘Vergeet de heuse verdichting in deze bundel. De dichter onderzoekt het spanningsveld tussen eigen beweegredenen en externe bronnen, in de vorm van sampling. En dat werkt soms krachtig. De beste verzen zijn vaak onverhoeds raak in hun slotregels. Een goed voorbeeld daarvan is het afsluitende distichon van ‘Bouillon’: ‘nog even en ik ga de poëzie in / om de wereld te verbeteren’. Bruinja toont zich bij uitstek een maatschappelijk geëngageerde dichter. Poëtisch sterk wordt Bruinja wanneer hij zijn eigen ervaringen of het gebrek daaraan kruist met andermans tekort en kracht. Dit had Deelder kunnen zijn, maar het is vintage Bruinja.’ – NRC Handelsblad

‘Zijn nieuwe werk is lichtvoetig en anekdotisch. Maar de raadselachtigheid van sommige van zijn gedichten maakt ze niet minder poëtisch. Soms is het gewoon een mooi spel met taal zoals in het gedicht. Een poëtisch procedé dat de dichter meermalen toepast – en met succes – is het effect van herhaling. Bruinja’s gedichten zijn in woordkeus en opbouw constant afwisselend. Alsof de dichter telkens weer aan de verwachting van de lezer wil ontsnappen, alsof hij ongrijpbaar wil zijn. Anderzijds wil de dichter de lezer wel verder helpen: op zijn uitgebreide website zijn de gedichten uit deze bundel te horen en is er ook achtergrondinformatie beschikbaar, afzonderlijk per gedicht gepresenteerd. Sterk is Bruinja in poëtische statements, beknopt (geschikt om te twitteren). Pakkend en toch ongrijpbaar. Bruinja’s gedichten zijn beslist de moeite waard om te proeven. Waarbij zich onwillekeurig het befaamde credo van Harry Mulisch aan je opdringt: ‘Het beste is, het raadsel te vergroten’. Bruinja heeft zich met zijn jongste bundel uitstekend van die taak gekweten.’ – Literair Nederland

'Tsead Bruinja is een dichter naar mijn hart. Wie hem ooit in het Fries of Nederlands heeft horen voordragen, liefst zou ik ‘zingen’ schrijven, vergeet het nooit meer. Interessant aan deze nieuwe bundel van Bruinja is het vernieuwende eraan. Vooral in de afdeling ‘Buitenwijk’ merk je dat het repeterende van zinnen, of delen ervan, voor intensivering zorgt. Het is een procedé dat schitterende poëzie en glasheldere taal oplevert. Wanneer je het leest wil je het Bruinja horen voorlezen, fluisteren, ritmisch doen dansen. Vooral omdat het qua taal soms voorbij het begrip gaat en toch aanspreekt. Dat de dichter op de drempel van een nieuw hoofdstuk staat mag helder zijn. Binnenwereld, buitenwijk, natuurlijke omstandigheden is een magische bundel.' – Literatuurplein

 

‘Wie ooit had gedacht dat dichters narcistische pennenlikkers zijn, die in stoffige zoldertjes en schemerachtige souterrains literaire onanie bedrijven, wordt met Binnenwereld buitenwijk in het ongelijk gesteld. We hebben soms fictie nodig om de werkelijkheid te zien.’ – Awater

Bespreking op Literatuurplein.nl

Tsead Bruinja (Rinsumageest, 1974) is een dichter naar mijn hart. Wie hem ooit in het Fries of Nederlands heeft horen voordragen, liefst zou ik ‘zingen’ schrijven, vergeet het nooit meer. Bruinja recenseert, presenteert en interviewt met slechts één doel: de poëzie aan de man brengen. Zijn bundel Overwoekerd (2010) werd genomineerd voor de Ida Gerhardt Poëzieprijs. Vijf jaar lang schreef hij gedichten gebaseerd op de actualiteit voor het radioprogramma Dit is de dag.

Bron: Literatuurplein.nl

Bespreking op Literairnederland.nl

Bruinja’s gedichten zijn beslist de moeite waard om te proeven. Waarbij zich onwillekeurig het befaamde credo van Harry Mulisch aan je opdringt: ‘Het beste is, het raadsel te vergroten’. Bruinja heeft zich met zijn jongste bundel uitstekend van die taak gekweten.

Bron: LiterairNederland.nl

Bespreking in NRC Handelsblad

In zijn nieuwe bundel, Binnenwereld, buitenwijk, natuurlijke omstandigheden, onderzoekt Bruinja het spanningsveld tussen de twee: zijn eigen beweegredenen en zijn externe bronnen. Dat suggereert systematiek, maar daarvoor zijn Bruinja’s formuleringen te terloops en soms zelfs te nonchalant. Van heuse verdichting is in zijn poëzie geen sprake, en dat kan en mag je als lezer van sampling ook niet verwachten. Niettemin zijn de beste verzen vaak onverhoeds raak in hun slotregels. Een goed voorbeeld daarvan is het afsluitende distichon van ‘Bouillon’: ‘nog even en ik ga de poëzie in / om de wereld te verbeteren’.

Bron: NRC.nl

Interview met Tsead Bruinja op website Meander

Tsead Bruinja (Rinsumageest, 1974) debuteerde in 2000 met de bundel De wizers yn it read / De wijzers in het rood, een Friese bundel. Op 16 september 2015 lanceerde hij zijn elfde bundel Binnenwereld, buitenwijk uitgegeven bij Cossee. Tsead was onder andere redacteur bij het literaire tijdschrift Awater, presenteert en interviewt al jaren dichters bij Poetry International, zat in de commisie Letteren van de Raad van Cultuur, maakt deel uit van het bestuur van de Lira en werkt graag interdisciplinair samen met onder andere muzikanten en vormgevers.

Bron: MeanderMagazine.net

Artikel in Dagblad van het Noorden

Tsead Bruinja trekt door het land om aandacht te vragen voor zijn dichtbundel Binnenwereld buitenwijk. Donderdag was hij in Groningen. Vandaag, vrijdag, staat een verslag van zijn bezoek in Dagblad van het Noorden. Hieronder een iets langere, verbeterde versie. (Die moeten er soms ook zijn.)

Bron: Woestenledig.com

Satelliet Diplomaat van Binnenwereld, buitenwijk

Dit is het openingsgedicht van de bundel 'Binnenwereld Buitenwijk Natuurlijke Omstandigheden' (Cossee, 2015) met een soundscape van Jaap van Keulen (jaapvankeulen.nl/). Ik schreef het voor oud-ambassadeur Edy Korthals Altes (1924) in opdracht van het EO radio programma 'Dit is de dag'.

Bron: Soundcloud.com

Tsead Bruinja te gast bij Amsterdam FM

Op maandag 7 september was ik te gast in het programma Kunst & Cultuur van Amsterdam FM (www.amsterdamfm.nl/kunst-en-cultuur/) en sprak met Peter de Rijk (peterderijk.com/) over mijn nieuwe bundel.

Bron: Soundcloud.com

Tsead Bruinja te gast bij Nooit meer slapen

Vanaf december vorig jaar fotografeert dichter Tsead Bruinja iedere dag het uitzicht vanuit zijn werkkamer en post dat dan op Facebook. Bij het verschijnen van zijn nieuwe dichtbundel Binnenwereld, Buitenwijk sprak Mathijs Deen met hem over aandacht, toewijding, poëzie en de populier op zijn binnentuin, die hij iedere dag op de foto zet.

Bron: VPRO.nl

Voordracht van de gedichten uit Binnenwereld, buitenwijk

Gedichten uit de bundel 'Binnenwereld Buitenwijk Natuurlijke Omstandigheden' (Cossee, sept. 2015) voorgelezen door Tsead Bruinja.

Bron: Soundcloud.com

Column van Tsead over de totstandkoming van de bundel

“Vind je de bundel echt af?” vroeg mijn uitgever Christoph Buchwald toen we voor de eerste keer over het nieuwe manuscript spraken. Ik antwoordde bevestigend. De opbouw van de bundel van sturm und drang in de eerste helft naar blauwe luchten aan het einde, was echter niet aan hem besteed. Hij vreesde dat men zou schrikken van de bombardementen en zelfmoorden aan het begin. Het boek waarvoor de uitgeverij zijn nek uitstak zou over twee jaar wel eens ongelezen door de versnipperaar gedraaid kunnen worden.

Bron: LeeuwarderCourant.nl