BOEKEN

BOEK

Als een vrouw ouder wordt

Als een vrouw ouder wordt

J.M. Coetzee

J.M. Coetzee speelt op superieure wijze met dit klassieke conflict in deze prachtige novelle.

Daar is Elizabeth Costello weer, in een losjes verteld verhaal over een familiereünie in Nice.

Ze heeft haar zoon John en haar dochter Helen drie jaar niet gezien. Het is geen toeval dat haar zoon vanuit de Verenigde Staten net een paar dagen in Zuid-Frankrijk is op weg naar een of andere belangrijke conferentie. De eerste avond aan de Cote d’Azûr is vrolijk en plezierig. De volgende dag tijdens een autorit met haar dochter wordt Elizabeth geconfronteerd met de plannen van haar plichtsgetrouwe kinderen.

Zou ze in een appartement in Nice willen wonen, vlakbij de galerie van Helen? Of, vraagt haar zoon een dag voor hij weer weg moet, zou ze mee willen naar Amerika en bij hem en zijn vrouw en kinderen in willen trekken, en haar rol als grootmoeder op zich willen nemen? Willen de kinderen werkelijk hun moeder zo dicht bij hen hebben? Of voelen ze zich voornamelijk verplicht hun genereuze voorstellen te doen, maar komen deze niet recht uit hun hart.

J.M. Coetzee speelt op superieure wijze met dit klassieke conflict in deze prachtige novelle.

   

Ze is op bezoek bij haar dochter in Nice, het eerste bezoek aan haar sinds jaren. Haar zoon zal uit de Verenigde Staten komen overvliegen om een paar dagen met hen door te brengen, op weg naar een of ander congres. Interessant vindt ze dat, die samenloop van data. Ze vraagt zich af of er geen complot achter steekt, of die twee niet iets bedisseld hebben, een of ander plan om haar voor te leggen, van het soort dat kinderen een ouder voorleggen wanneer ze het gevoel hebben dat die niet meer voor zichzelf kan zorgen. Zo obstinaat, zullen ze tegen elkaar hebben gezegd, zo obstinaat, zo koppig, zo eigenwijs – hoe kunnen we die koppigheid van haar ooit de baas worden als we de handen niet ineenslaan?

Natuurlijk houden ze van haar, anders zouden ze niet iets voor haar bekokstoven. Toch voelt ze zich als zo’n Romeinse aristocraat die wacht tot hem de noodlottige slok wordt overhandigd, die wacht tot hem op de meest vertrouwelijke, meest sympathieke toon wordt meegedeeld dat men de beker in het algemeen belang zonder omhaal dient te ledigen.

Haar kinderen zijn goed, plichtsgetrouw; altijd geweest ook, zoals dat met kinderen gaat. Of zij als moeder even goed en plichtsgetrouw is geweest is een andere zaak. Maar we krijgen in dit leven niet altijd wat we verdienen. Haar kinderen zullen op een ander leven moeten wachten, op een andere incarnatie, als ze willen dat de score wordt verevend.

Haar dochter drijft een galerie in Nice. Haar dochter is inmiddels Frans, feitelijk. Haar zoon, met zijn Amerikaanse vrouw en Amerikaanse kinderen, zal binnenkort feitelijk Amerikaan zijn. Ze zijn dus, nadat ze zijn uitgevlogen, een heel eind weggevlogen. Je zou zelfs kunnen denken, als je niet beter wist, dat ze een heel eind zijn gevlogen om aan haar te ontsnappen.

Welk voorstel ze haar ook willen doen, het zal in elk geval een vat vol tegenstrijdigheden zijn: liefde en bezorgdheid aan de ene kant, bruuske harteloosheid aan de andere, plus de wens om haar aan haar eind te zien komen. Nu ja, tegenstrijdigheden zouden haar niet van haar stuk moeten brengen. Ze heeft haar kost met tegenstrijdigheden verdiend. Wat zou de romankunst zijn als er geen dubbele betekenissen waren? Wat zou het leven zelf zijn als er alleen maar koppen of staarten waren en niets daartussenin?


Download het fragment als PDF

'Coetzee laat de krachtmeting tussen moeder en haar volwassen kroost onbeslist eindigen, daarmee trouw blijvend aan zijn gewoonte om dilemma's intact te laten in plaats van ze te beslechten in termen van voor of tegen, dan wel goed of fout' - Jaap Goedegebuure in PZC

'Een ontroerend verhaal over de waarde van het schrijven én over de grenzen ervan' - Julie Phillips in Trouw

'Ja ja, prachtige novelle, een bundeling van twee stukken rond dezelfde hoofdpersoon; de meningenmachine Elizabeth Costello. De wijze woorden, gegoten in een scherpe stijl vliegen je om de oren. In beide verhalen is een sterke vrouw aan het woord, iemand die haar strijdvaardigheid ondanks haar seniorenstatus niet heeft verloren, maar wel een zekere berusting in haar felheid laat doorklinken. Coetzee lezen is meestal een belevenis, deze keer zeker.' - Ronnie Terpstra, Boekhandel Van Der Velde

Bespreking op Iedereenleest.be

Als een vrouw ouder wordt is een prachtige novelle over de ouder-kind relatie op latere leeftijd.

Bron: IedereenLeest.be

Recensie op NRCBoeken.nl

Coetzee en de rechtbank van de geschiedenis

Bron: NRCBoeken.nl